Trong bối cảnh chiến tranh hiện đại ngày càng phụ thuộc vào trí tuệ nhân tạo (AI) và kết nối mạng, Anh đang dẫn dắt châu Âu với chương trình Global Combat Air Programme (GCAP) – tiêm kích Tempest thế hệ thứ 6.
Đây không chỉ là một chiếc máy bay chiến đấu mà là trung tâm chỉ huy bay thông minh, có khả năng phối hợp với drone tự hành, xử lý dữ liệu khổng lồ và ra quyết định trong môi trường điện tử bị nhiễu mạnh.
Với khoản đầu tư hàng tỷ bảng từ Anh, Italy và Nhật Bản, tiêm kích Tempest hứa hẹn thay đổi cán cân sức mạnh trên bầu trời từ năm 2035.
Theo aerospaceglobalnews.com, tiêm kích Tempest GCAP được phát triển từ chương trình Team Tempest của Anh và sau đó mở rộng thành GCAP ba quốc gia.
Mục tiêu rõ ràng là tạo ra một nền tảng chiến đấu có khả năng sống sót cao trong môi trường bị tranh chấp mạnh, nơi radar truyền thống dễ bị vô hiệu hóa.
Máy bay không chỉ mang vũ khí mà còn đóng vai trò như một ‘máy chủ bay’ siêu mạnh, thu thập, xử lý và chia sẻ dữ liệu thời gian thực với các đơn vị khác trong hệ thống.
Về thiết kế khí động, demonstrator (máy bay trình diễn/thử nghiệm) hiện tại của tiêm kích Tempest mang cấu hình cropped delta (cánh tam giác bị cắt cụt/cắt góc) cánh rộng kết hợp hai đuôi đứng, thân máy bay rộng để chứa khoang vũ khí nội bộ lớn.
Kích thước tổng thể lớn hơn đáng kể so với tiêm kích Eurofighter Typhoon, với chiều dài ước tính dài hơn khoảng một phần ba.
Thiết kế này tối ưu cho khả năng tàng hình nhờ ống dẫn khí vào động cơ hình serpentine (chữ S ngoằn ngoèo) che giấu phần nóng của động cơ, giảm tiết diện radar.
Phiên bản thử nghiệm/nguyên mẫu (demonstrator) sử dụng hai động cơ Eurojet EJ200 tạm thời trong giai đoạn thử nghiệm, trong khi phiên bản sản xuất sẽ trang bị động cơ mới do Rolls-Royce dẫn dắt, cung cấp lực đẩy mạnh hơn và công suất điện dồi dào để nuôi các hệ thống điện tử và vũ khí năng lượng định hướng.
Theo flightglobal.com, điểm nổi bật nhất của tiêm kích Tempest chính là ‘bộ não’ điện tử – hệ thống avionics và AI tích hợp cao cấp.
Leonardo UK chịu trách nhiệm chính cho Integrated Sensing and Non-Kinetic Effects (ISANKE) cùng Integrated Communications Systems (ICS).
Đây là bộ cảm biến tiên tiến kết hợp radar, hồng ngoại, điện tử và các hệ thống khác, cho phép máy bay ‘nhìn’ toàn cảnh đa phổ mà không bị đối phương phát hiện dễ dàng.
Hệ thống trí tuệ nhân tạo (AI) đóng vai trò then chốt: nó phân tích dữ liệu khổng lồ từ cảm biến, lọc thông tin quan trọng và hỗ trợ phi công tránh bị quá tải.
Thậm chí, mũ bay được trang bị cảm biến theo dõi tín hiệu não, giúp AI can thiệp kịp thời nếu phi công gặp tình trạng G-LOC (mất ý thức do lực G) hoặc căng thẳng cực độ.
AI còn có thể tự động điều khiển một phần chuyến bay hoặc chuyển hướng vũ khí cho drone hỗ trợ.
Theo bbc.co.uk, tiêm kích Tempest được thiết kế theo kiến trúc mở (open architecture) và mô hình kỹ thuật số (digital engineering), cho phép cập nhật phần mềm nhanh chóng mà không cần thay đổi phần cứng lớn.
Công nghệ digital twin – bản sao ảo của máy bay, được sử dụng rộng rãi để thử nghiệm và tối ưu hóa trước khi chế tạo thật.
Bản thử nghiệm/nguyên mẫu (CAFAD – Combat Air Flying Demonstrator) hiện đã hoàn thành khoảng 75% cấu trúc, với hơn 11.500 linh kiện được thiết kế và dự kiến bay lần đầu vào cuối 2027. Đây là chiếc máy bay chiến đấu có người lái đầu tiên của Anh sau 40 năm.
Theo adsadvance.co.uk, về vũ khí và khả năng tác chiến, tiêm kích Tempest sẽ mang khoang vũ khí nội bộ lớn gấp đôi F-35, hỗ trợ tên lửa siêu thanh, vũ khí laser và các loại đạn thông minh.
Đặc biệt, máy bay được tối ưu để làm ‘người chỉ huy’ cho các Collaborative Combat Aircraft (CCA) tự hành. Ví dụ điển hình là Brontanax do BAE Systems phát triển, một drone loyal wingman cỡ Hawk với khả năng chiến tranh điện tử và tấn công chính xác.
Brontanax dự kiến bay thử năm 2027 và đưa vào biên chế trước 2030, góp phần tạo thành ‘hệ thống của các hệ thống’ mà tiêm kích Tempest là trung tâm.
Theo navalnews.com, chương trình GCAP (Global Combat Air Programme) nhận được cam kết mạnh mẽ từ Anh với 8,6 tỷ bảng trong 4 năm tới, cùng hợp đồng 708 triệu bảng cho BAE Systems phát triển thêm công nghệ cốt lõi.
Italy và Nhật Bản cũng đầu tư tương ứng, hướng tới biên chế năm 2035.
Tiêm kích Tempest không chỉ thay thế Typhoon mà còn mang lại lợi thế chiến lược lâu dài nhờ khả năng thích ứng nhanh với mối đe dọa mới thông qua cập nhật phần mềm và tích hợp drone.
Tương lai của tiêm kích Tempest GCAP là minh chứng cho sự chuyển dịch từ máy bay chiến đấu truyền thống sang nền tảng chiến đấu mạng trung tâm, nơi sức mạnh tính toán và trí tuệ nhân tạo (AI) quyết định thắng bại.
Với nguyên mẫu đang tiến triển tốt và các thử nghiệm cảm biến trên Excalibur Flight Test Aircraft, Anh cùng đối tác đang từng bước hiện thực hóa giấc mơ trở thành lực lượng không quân thế hệ 6 đầu tiên của châu Âu.
(Theo defence-industry.eu, navalnews.com, adsadvance.co.uk, bbc.co.uk, flightglobal.com, aerospaceglobalnews.com)
Lockheed Martin vừa ra mắt tên lửa đánh chặn PAC-3 ACE giá chỉ bằng một nửa PAC-3 MSE, giúp tiêu diệt hiệu quả drone, tên lửa hành trình và đạn đạo tầm ngắn, mang lại kho đạn sâu và khả năng phòng thủ bền vững hơn bao giờ hết.
Nga vừa nâng cấp trực thăng Mi-8/Mi-8AMTSh với hệ thống tác chiến điện tử (EW) tiên tiến gây nhiễu GNSS, biến trực thăng vận tải quen thuộc thành ‘lá chắn vô hình’, khiến drone Ukraine mất định vị và lệch hướng.
Sở hữu tốc độ Mach 25, tầm bắn 15.000km, cùng 10 đầu đạn MIRV, tên lửa DF-41, ‘quái vật’ ICBM của Trung Quốc đang khiến mọi hệ thống phòng thủ tên lửa đứng trước bài toán vô nghiệm.
Được phương Tây gọi là ‘sát thủ Guam’, tên lửa DF-26 và phiên bản DF-26D nâng cấp đang trở thành nỗi ám ảnh của Mỹ với tầm bắn xa, tốc độ Mach 18 và khả năng chống hạm tiên tiến, thay đổi cục diện Tây Thái Bình Dương.