Trong bối cảnh cạnh tranh không quân ngày càng khốc liệt, Nga đã đưa vào biên chế một vũ khí mang tính bước ngoặt: tên lửa KS-172 (hay Novator KS-172, còn gọi K-100, AAM-L).
Với tầm bắn lên đến hơn 400 km, tên lửa KS-172 không chỉ vượt trội so với các đối thủ phương Tây mà còn tái định nghĩa khả năng tấn công từ xa các mục tiêu giá trị cao như máy bay cảnh báo sớm AWACS, máy bay tiếp dầu và các nền tảng chỉ huy trên không.
Sự hồi sinh của dự án cũ từ những năm 1990 trên nền tảng MiG-31BM đã thu hút sự chú ý mạnh mẽ từ giới quân sự quốc tế.
Nguồn gốc và thiết kế cốt lõi
Theo armyrecognition.com, tên lửa KS-172 do Cục Thiết kế Novator phát triển từ năm 1991, dựa trên khung thân của tên lửa đất đối không 9M83 thuộc hệ thống S-300V.
Thiết kế hai tầng với booster tandem (booster – tầng đẩy tăng cường và tandem – cách bố trí nối tiếp/trước sau) giúp tên lửa đạt tốc độ và tầm xa vượt bậc.
Sau nhiều lần gián đoạn do thiếu kinh phí, dự án được hồi sinh nhờ nhu cầu hiện đại hóa lực lượng không quân Nga, đặc biệt là tích hợp với radar mạnh mẽ Zaslon-M trên MiG-31.
Tên lửa KS-172 sử dụng khung thân mang lực nâng, với các cánh lái khí động học ở tầng sau và bộ ổn định dạng lưới có thể gập trên tầng đầu để giảm kích thước khi mang theo.
Về kích thước, tên lửa KS-172 là một trong những tên lửa không đối không nặng nhất từng được chế tạo. Phiên bản chính có chiều dài thân khoảng 6,01 mét cộng thêm booster 1,4 mét (tổng dài gần 7,4 mét), đường kính thân 40 cm (tăng lên 51 cm ở booster), sải cánh khoảng 61-75 cm và trọng lượng phóng khoảng 748-750 kg.
Đầu đạn phân mảnh nổ cao nặng 50 kg, đủ sức gây tổn thất nghiêm trọng cho các mục tiêu lớn không có giáp bảo vệ.
Hệ thống đẩy và hiệu suất bay
Điểm nổi bật của tên lửa KS-172 nằm ở hệ thống đẩy nhiên liệu rắn hai tầng. Tầng đầu tiên (booster 3L10) cung cấp gia tốc ban đầu mạnh mẽ, sau đó tách ra để tầng thứ hai duy trì hành trình.
Tốc độ trung bình đạt khoảng 1.400 km/h, trong khi tốc độ tối đa ở giai đoạn cuối có thể lên đến 4.000 km/h (khoảng Mach 3,3-4).
Tên lửa KS-172 có khả năng cơ động với tải trọng quá tải lên đến 12g, cho phép theo đuổi cả những mục tiêu di chuyển linh hoạt. Tầm hoạt động ấn tượng từ 3 mét đến 30.000 mét độ cao, phù hợp với mọi chế độ bay của máy bay mang.
Tầm bắn tối đa của tên lửa KS-172 được ước tính hơn 400 km trong điều kiện thuận lợi (đối đầu), trong khi phiên bản xuất khẩu KS-172S-1 giới hạn ở mức 300 km.
So với AIM-120D của Mỹ (khoảng 160-180 km) hay PL-15 của Trung Quốc (khoảng 300 km), tên lửa KS-172 tạo ra khoảng cách vượt trội, cho phép MiG-31 tấn công mà không cần tiếp cận gần khu vực nguy hiểm.
Hệ thống dẫn đường thông minh
Tên lửa KS-172 kết hợp dẫn đường quán tính ở giai đoạn giữa với hiệu chỉnh từ radar máy bay mang, chuyển sang dẫn đường radar chủ động (active radar homing) ở giai đoạn cuối bằng đầu dò 9B-1103M (phiên bản mở rộng).
Đầu dò này có khả năng khóa mục tiêu từ khoảng cách 40-100 km, kháng nhiễu tốt và hỗ trợ tấn công độc lập.
Hệ thống cho phép tên lửa bay theo quỹ đạo tối ưu năng lượng trước khi lao vào mục tiêu với tốc độ cao, tăng xác suất trúng đích ngay cả khi mục tiêu cố gắng cơ động thoát hiểm.
Ý nghĩa chiến lược và so sánh
Khi gắn trên MiG-31BM, máy bay đánh chặn tốc độ cao Mach 2.83 với radar theo dõi đa mục tiêu, tên lửa KS-172 biến nền tảng này thành “sát thủ” thực sự cho các tài sản chiến lược của đối phương.
Nó nhắm trực tiếp vào AWACS, máy bay chỉ huy, tanker và cả máy bay tàng hình ở khoảng cách an toàn, thay đổi cục diện A2/AD (chống xâm nhập/khu vực) trên không phận rộng lớn.
Dù dự án từng gặp thách thức về công nghệ và tài chính, phiên bản hiện đại cho thấy tiến bộ trong thu nhỏ hóa, đẩy lực và tích hợp hệ thống của Nga.
Tên lửa KS-172 đại diện cho bước tiến trong công nghệ tên lửa không đối không tầm siêu xa của Nga. Với sự kết hợp hoàn hảo giữa kích thước lớn nhưng linh hoạt, tốc độ cao, dẫn đường chính xác và tầm bắn kỷ lục, nó không chỉ củng cố khả năng phòng không của Nga mà còn đặt ra thách thức mới cho các lực lượng không quân hiện đại trên toàn cầu.
(Theo Army Recognition, Missilery.info)
Bước đi táo bạo của Bắc Kinh khi biến J-20S thành chiến đấu cơ thế hệ 5 hai chỗ ngồi đầu tiên trên thế giới đã tạo ra một ‘quái vật công nghệ’ có khả năng thao túng cả bầy đàn drone, UAV từ bóng tối.
Hệ thống tác chiến điện tử EW Lima của Ukraine khiến tên lửa Nga tự động lạc hướng, đang trở thành ‘lá chắn vô hình’. Với chi phí chỉ bằng 1/10 tên lửa Patriot, EW Lima đã vô hiệu hóa hàng chục nghìn mục tiêu nhờ công nghệ spoofing GNSS tinh vi.
Giữa chiến trường khốc liệt, nơi các thiết bị tác chiến điện tử (EW) có thể làm tê liệt bất kỳ phương tiện công nghệ cao nào, Ukraine vừa tung ra một bước đột phá mới mang tên UGV Gnome.
Triều Tiên vừa phóng loạt tên lửa CRBM, với quỹ đạo bán đạn đạo, khả năng cơ động mạnh và độ chính xác cao, khẳng định bước tiến trong công nghệ tên lửa chiến thuật của Bình Nhưỡng, khiến hệ thống phòng thủ liên minh Hàn-Mỹ thêm lo ngại.