Trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt, Hải quân Hoa Kỳ (US Navy) đang đẩy mạnh một bước ngoặt quan trọng trong công nghệ vũ khí siêu thanh.
Chương trình FLASH (Flight Advancement of Structures for Hypersonics), vừa được Văn phòng Nghiên cứu Hải quân (Office of Naval Research – ONR) chính thức khởi xướng vào tháng 4/2026, hứa hẹn mang đến khả năng tấn công siêu thanh tầm chiến thuật nhanh chóng, mạnh mẽ và đặc biệt tiết kiệm chi phí, đồng thời có thể triển khai rộng rãi trên toàn bộ hạm đội mà không đòi hỏi cải tạo lớn tàu chiến.
Đây là nỗ lực đầu tiên của Mỹ nhằm đưa vũ khí boost-glide siêu thanh vào hệ thống phóng Mk 41 VLS (Vertical Launch System) quen thuộc trên hàng loạt tàu khu trục và tàu ngầm Virginia.
Chương trình tên lửa FLASH được thiết kế như một nguyên mẫu Hải quân đột phá (Innovative Naval Prototype – INP), tập trung vào việc kết hợp các kết quả nghiên cứu ứng dụng trước đó để tạo ra một hệ thống tên lửa siêu thanh thực tế, có thể sản xuất hàng loạt và tương thích hoàn toàn với hạ tầng phóng hiện có của Hải quân.
Khác với các chương trình siêu thanh trước đây thường yêu cầu nền tảng chuyên biệt đắt đỏ như lớp tàu Zumwalt với hệ thống phóng riêng cho đòn tấn công nhanh thông thường (Conventional Prompt Strike – CPS), tên lửa FLASH hướng tới mục tiêu “Mach 5 ở mọi nơi” bằng cách tận dụng tối đa các ô phóng Mk 41 VLS tiêu chuẩn – hệ thống đã được lắp đặt rộng rãi trên tàu khu trục lớp Arleigh Burke, tàu tuần dương Ticonderoga và thậm chí có thể sử dụng ở dạng container hóa cho lực lượng liên quân.
Về mặt công nghệ cốt lõi, FLASH là tên lửa siêu thanh kiểu boost-glide: một tầng tên lửa đẩy (booster) đưa phương tiện lướt siêu thanh (glide vehicle) lên độ cao và tốc độ lớn, sau đó glide vehicle tách ra, lướt trong tầng khí quyển với tốc độ Mach 5 trở lên, thực hiện các động tác cơ động phức tạp để né hệ thống phòng thủ đối phương.
Phạm vi hoạt động được định hướng ở mức tầm chiến thuật (tactical range), phù hợp cho các mục tiêu thời gian nhạy cảm trên mặt đất hoặc trên biển trong khu vực chiến trường, thay vì tầm chiến lược xa xôi như một số dự án trước.
Một trong những điểm đột phá lớn nhất của chương trình tên lửa FLASH nằm ở thiết kế cấu trúc và khí động học tiên tiến. Theo mô tả từ ONR, tên lửa FLASH sẽ tập trung giải quyết các thách thức về cấu trúc phương tiện, khí động học, hiệu suất nhiệt, khả năng kiểm soát và chi phí.
Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào các vật liệu “exquisite” (siêu cao cấp, đắt đỏ và khó sản xuất), chương trình ưu tiên kỹ thuật khí động học và điều khiển tiên tiến để giảm tải nhiệt, từ đó nới lỏng yêu cầu về vật liệu chịu nhiệt. Điều này giúp hạ thấp đáng kể chi phí sản xuất trong khi vẫn duy trì hiệu suất siêu thanh mạnh mẽ.
Về tương thích phóng, FLASH được đánh giá nghiêm ngặt để phù hợp với Mk 41 VLS (phiên bản strike-length) trên tàu mặt nước và Virginia Payload Module (VPM) trên tàu ngầm lớp Virginia Block V.
Mk 41 là hệ thống phóng đa năng tiêu chuẩn của Hải quân Mỹ, có thể chứa hàng chục đến hơn một trăm ô trên một tàu, cho phép triển khai nhanh chóng mà không cần đóng khô tàu hay cải tạo lớn.
VPM là mô-đun tải trọng lớn được tích hợp vào tàu ngầm Virginia, mang lại không gian lớn hơn để chứa vũ khí tầm xa.
Việc tên lửa FLASH tương thích trực tiếp với hai hệ thống này sẽ giúp mở rộng đáng kể số lượng nền tảng mang vũ khí siêu thanh, từ vài tàu chuyên biệt sang hàng chục thậm chí hàng trăm tàu trong hạm đội.
ONR nhấn mạnh rằng chương trình sẽ sử dụng các thành phần có mức độ sẵn sàng công nghệ cao (high TRL), bao gồm hệ thống dẫn đường, định vị và điều khiển (GNC) đã được thử nghiệm bay, vật liệu bảo vệ nhiệt độ cao và các khung phân tích thiết kế đa ngành.
Chương trình sẽ tiến hành thiết kế, chế tạo và thử bay nhiều nguyên mẫu để thu thập dữ liệu, từ đó hỗ trợ quyết định phát triển tiếp theo.
Các lĩnh vực công nghệ chính được kêu gọi đề xuất bao gồm: hệ thống GNC chất lượng bay cao, cấu trúc chịu nhiệt độ cao và hệ thống bảo vệ nhiệt, khả năng kiểm chứng thiết kế quy mô và thử bay, cùng các công cụ tối ưu hóa thiết kế đa ngành.
Về tiến độ, ONR đã công bố lời mời thầu chính thức ngày 10/4/2026 qua nền tảng SAM.gov, yêu cầu đề xuất từ ngành công nghiệp trước ngày 17/8/2026.
Các hợp đồng dự kiến được trao vào cuối tháng 1/2027. Ngoài ra, ONR sẽ tổ chức Industry Engagement Day vào ngày 4/5/2026 để trao đổi chi tiết với các nhà thầu ở mức Controlled Unclassified Information (CUI).
Tên lửa FLASH đại diện cho sự chuyển dịch chiến lược rõ nét của Hải quân Mỹ: từ việc theo đuổi những vũ khí siêu thanh “hoàn hảo nhưng ít” sang hướng tới giải pháp “đủ tốt, nhiều và nhanh”.
Bằng cách tận dụng hạ tầng phóng sẵn có, chương trình không chỉ giảm chi phí và thời gian triển khai mà còn tăng đáng kể tính linh hoạt tác chiến, giúp Mỹ duy trì lợi thế trong môi trường tranh chấp cường độ cao với các đối thủ như Trung Quốc hay Nga, những nước cũng đang đẩy mạnh vũ khí siêu thanh.
Với trọng tâm vào tính khả dụng, khả năng sản xuất và chi phí hợp lý, tên lửa FLASH có tiềm năng trở thành nền tảng then chốt cho khả năng tấn công siêu thanh phân tán rộng khắp hạm đội Mỹ trong thập kỷ tới.
Đây không chỉ là bước tiến công nghệ mà còn là câu trả lời thực tiễn cho nhu cầu tác chiến hiện đại: nhanh hơn, mạnh hơn và sẵn sàng hơn từ những nền tảng đã tồn tại.
(Theo Naval News, Interesting Engineering, Defence Blog, TURDEF và thông báo chính thức của ONR cập nhật tháng 4/2026)
Tên lửa Iskander-K tầm bắn 2.000km và khả năng tàng hình vượt trội, trở thành ‘cơn ác mộng’ cho mọi hệ thống phòng thủ NATO, mối đe dọa thực sự đối với các mục tiêu quan trọng ở châu Âu.
Kalashnikov chính thức sản xuất hàng loạt drone Archangel FPV tốc độ 280km/h, tầm bắn 50km, sẵn sàng thay đổi cục diện chiến trường hiện đại.
Khi bom lượn GBU-39 Mỹ chạm trán tác chiến điện tử (EW) Nga, cuộc đấu trí trên không trở nên cực kỳ khốc liệt. Liệu bom lượn GBU-39 có thể xuyên thủng EW Nga?
Tên lửa Oreshnik tốc độ Mach 10, công nghệ MIRV mang hàng chục đầu đạn, tầm trung của Nga đang khiến NATO ‘toát mồ hôi’, chỉ mất 17 phút đánh tới Brussels. Liệu châu Âu đã sẵn sàng đối phó?
Với khả năng tích hợp cảm biến tự trị và tên lửa siêu nhỏ, hệ thống Lá chắn Vàng (Golden Shield) đang định nghĩa lại cách thức phòng thủ tầm gần, cho phép quân đội Mỹ vô hiệu hóa hiệu quả các mối đe dọa từ drone/UAV giá rẻ trên chiến trường.