Một chiếc AC-130J Ghostrider của Bộ Tư lệnh Tác chiến Đặc biệt Không quân Mỹ (AFSOC) đã phóng hai quả tên lửa hành trình AGM-190A Havoc Spear vào hai mục tiêu mặt đất riêng biệt trong khu vực trách nhiệm của Bộ Tư lệnh Châu Phi (AFRICOM).
Đây không chỉ là lần đầu tiên vũ khí này được sử dụng trong thực chiến, mà còn là bước chuyển quan trọng từ giai đoạn thử nghiệm phát triển sang xác nhận sẵn sàng nhiệm vụ.
Sự kiện này đã chứng minh rằng một tên lửa có trọng lượng chỉ khoảng 90-95 kg, giá thành thấp và thiết kế mô-đun có thể mang lại khả năng tấn công standoff vượt trội, giữ máy bay và tổ bay an toàn ngoài tầm phòng không đối phương.
Tên lửa AGM-190A Havoc Spear do Leidos Dynetics phát triển dựa trên kinh nghiệm từ bom lượn GBU-69 Small Glide Munition.
Chương trình bắt đầu khoảng năm 2021-2022 thông qua thỏa thuận nghiên cứu và phát triển hợp tác (CRADA) với SOCOM, cho phép rút ngắn thời gian từ thiết kế đến đánh giá chiến đấu xuống dưới 3 năm, nhanh hơn nhiều so với các chương trình tên lửa truyền thống thường kéo dài 5-7 năm.
Tên gọi chính thức “Havoc Spear” do Bộ trưởng Không quân Mỹ chọn, phản ánh ý tưởng gây hỗn loạn trên diện rộng kết hợp với độ chính xác của mũi giáo từ xa.
Về thông số kỹ thuật cốt lõi, tên lửa Havoc Spear thuộc lớp vũ khí nặng khoảng 91-95 kg, chiều dài khoảng 2 mét, với cánh gấp và đuôi chữ X có thể triển khai sau khi phóng.
Động cơ turbojet Pratt & Whitney TJ150-7 cung cấp lực đẩy khoảng 68 kg, đưa tên lửa đạt tốc độ cận âm cao khoảng Mach 0.8 (gần 988 km/h).
Trần bay khoảng 9.000 mét, trong khi tầm bắn đã được chứng minh khoảng 740 km khi phóng từ nền tảng AC-130. Đầu đạn tiêu chuẩn khoảng 23 kg kiểu nổ mảnh, đủ sức tiêu diệt mục tiêu mềm hoặc nhẹ giáp, đồng thời thiết kế mô-đun cho phép thay thế bằng tải trọng phi động năng như thiết bị tác chiến điện tử, gây nhiễu hoặc cảm biến trinh sát.
Hệ thống dẫn đường kết hợp INS, GPS (có khả năng hoạt động trong môi trường bị từ chối GPS) và data link hai chiều, hỗ trợ cập nhật điểm đường trong khi bay.
Giai đoạn cuối có thể sử dụng đầu tìm kiếm hình ảnh hồng ngoại (IIR) để tăng độ chính xác. Khả năng phóng linh hoạt là điểm nổi bật: từ ống phóng gắn trên cửa ramp phía sau của AC-130J, từ pylon cánh ngoài, hoặc thả dạng pallet từ máy bay vận tải.
Trong lần đánh giá thực chiến, hai quả tên lửa được phóng từ cấu hình thử nghiệm trên AC-130J và đều trúng mục tiêu đã được xác nhận, chứng tỏ độ chính xác và độ tin cậy cao trong điều kiện thực tế.
Trong bối cảnh tác chiến đặc biệt tại châu Phi, nơi các mạng lưới khủng bố hoạt động phân tán và phòng không tầm ngắn, tầm trung ngày càng phổ biến, tên lửa Havoc Spear giải quyết bài toán then chốt.
Trước đây, AC-130 phải bay gần mục tiêu để sử dụng các vũ khí tầm ngắn như Griffin, GBU-69 hoặc Hellfire, khiến máy bay dễ bị đe dọa.
Với tầm bắn hơn 740 km, tổ bay có thể phóng từ khoảng cách an toàn, sau đó tên lửa tự hành trình đến mục tiêu theo nguyên tắc “phóng và quên”.
Chi phí sản xuất ban đầu khoảng 600.000 USD mỗi quả ở giai đoạn sản xuất thấp, nhưng mục tiêu giảm xuống 250.000-350.000 USD khi sản xuất hàng loạt, với năng lực nhà máy tại Huntsville, Alabama có thể đạt tới 15.000 quả mỗi năm nếu cần.
Điều này phù hợp với xu hướng “khối lượng giá rẻ” mà Lầu Năm Góc đang theo đuổi.
Thiết kế mở và mô-đun không chỉ giúp thích ứng nhanh với yêu cầu nhiệm vụ khác nhau mà còn mở đường tích hợp rộng rãi hơn.
AFSOC đã tuyên bố mục tiêu đưa tên lửa Havoc Spear lên mọi loại nền tảng SOF cũng như máy bay thông thường, bao gồm MC-130J, MQ-9 Reaper và thậm chí các máy bay tấn công nhẹ.
Hợp đồng sản xuất ban đầu 27,2 triệu USD cho 45 quả tên lửa vào tháng 7/2026 cho thấy sự chuyển dịch rõ ràng sang giai đoạn triển khai thực tế.
Thành công trong thực chiến tại châu Phi không chỉ khẳng định hiệu quả kỹ thuật mà còn chứng minh mô hình phát triển linh hoạt giữa quân đội và công nghiệp có thể rút ngắn chu kỳ vũ khí.
Tên lửa Havoc Spear biến những nền tảng bay chậm như AC-130 thành công cụ tấn công tầm xa chính xác, tăng khả năng sống sót và mở rộng lựa chọn cho chỉ huy.
Trong tương lai, khi được tích hợp sâu hơn và sản xuất quy mô lớn, loại tên lửa này có thể trở thành một phần quan trọng trong kho vũ khí standoff giá hợp lý của Mỹ, không chỉ phục vụ lực lượng đặc biệt mà còn hỗ trợ các hoạt động thông thường trong môi trường bị tranh chấp (contested).
(Theo airandspaceforces.com, aviationweek.com, breakingdefense.com, defensescoop.com)
Vệ tinh EROS NOVA của Israel sở hữu độ phân giải 25cm siêu nét, tích hợp bộ não AI xử lý dữ liệu ngay trên quỹ đạo để cung cấp thông tin tình báo theo thời gian thực.
Iran vừa ‘bẫy’ bắt gọn tàu lặn không người lái thông minh Dive-LD của Mỹ tại eo biển Hormuz. Dù Washington tuyên bố ‘có thể hy sinh’, Iran vẫn nắm trong tay kho báu công nghệ để mổ xẻ.
Trực tiếp từ Ukraine đến Dải Gaza: Bên cạnh pháo binh, tên lửa, tiêm kích… dữ liệu thời gian thực đã trở thành ‘vũ khí mới’ quyết định tốc độ, hiệu quả và quyền chủ động trên chiến trường hiện đại.
Siết chặt Starlink, Nga lập tức đưa trạm 5G tầng bình lưu lên khinh khí cầu Barrage-1 ở độ cao 20 km. Vũ khí ‘vệ tinh giả’ này vừa phủ sóng diện rộng, vừa giúp làm chủ hoàn toàn chiến trường.
Nặng 208 tấn, mang 15 đầu đạn hạt nhân, tầm bắn 18.000 km, nhưng tỷ lệ thử nghiệm thành công chỉ 40%, tên lửa RS-28 Sarmat của Nga đang khiến giới chuyên gia hoài nghi về độ tin cậy chiến đấu thực sự.