Công điện 38 của Thủ tướng được ban hành ngày 5/5, trong bối cảnh vi phạm bản quyền trên môi trường số ngày càng phức tạp, từ phim ảnh, âm nhạc đến game và phần mềm. Công điện nhấn mạnh tinh thần “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” trong xử lý vi phạm sở hữu trí tuệ, đồng thời yêu cầu các bộ, ngành phối hợp mạnh tay hơn với các hành vi xâm phạm bản quyền trên không gian mạng.
Trao đổi với phóng viên bên lề Diễn đàn Bản quyền Việt Nam – Hàn Quốc 2026, tổ chức sáng 7/5 tại Hà Nội, bà Phạm Thị Kim Oanh, Phó Cục trưởng Cục Bản quyền tác giả (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) cho biết, Việt Nam đang bước vào giai đoạn siết chặt thực thi bản quyền với nhiều thay đổi về pháp lý, công nghệ và phối hợp liên ngành.
Phóng viên: Xin bà giới thiệu những điểm mới về quyền tác giả, quyền liên quan của Việt Nam trong bối cảnh hiện nay?
Bà Phạm Thị Kim Oanh: Việt Nam đang hoàn thiện hành lang pháp lý, tuân thủ 8/9 điều ước quốc tế, nổi bật là WCT (Hiệp ước của WIPO về quyền tác giả) và WPPT (Hiệp ước của WIPO về cuộc biểu diễn và bản ghi âm). Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi năm 2025 tạo cơ chế mới, cho phép chủ thể quyền yêu cầu trực tiếp các ISP (nhà cung cấp dịch vụ Internet) gỡ bỏ ngay lập tức nội dung vi phạm.
Đồng thời, Nghị định 134/2026 đã quy định rõ điều kiện bảo hộ đối với tác phẩm có sự hỗ trợ của AI (trí tuệ nhân tạo). Chúng tôi cũng đang xây dựng Luật Bản quyền tác giả độc lập, dự kiến trình Quốc hội năm 2027 – 2028.
Dù hành lang pháp lý đã có, tại sao vi phạm trên môi trường số vẫn diễn biến phức tạp, thưa bà?
Trước tiên, phải khẳng định nỗ lực thực thi của Việt Nam thời gian qua đã được ghi nhận. Nhiều đối tác, hiệp hội ngành nghề đã thấy việc bảo vệ được thực thi, đặc biệt là hành lang pháp lý. Chính phủ Việt Nam tham gia tích cực, chủ động vào hội nhập quốc tế với 8/9 điều ước quốc tế đa phương về quyền tác giả, quyền liên quan. Bên cạnh đó là 17 FTA có nội dung về bản quyền.
Để thể chế hóa và triển khai trong nước, Quốc hội đã thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ, Chính phủ ban hành Nghị định 134/2026, Nghị định xử phạt vi phạm hành chính về quyền tác giả, quyền liên quan ngày 26/12/2025.
Về quy định pháp luật, không chỉ trong nước mà quốc tế cũng đánh giá Việt Nam có bước tiến rất lớn trong xây dựng pháp luật. Song, pháp luật không thể chỉ ở trên giấy mà phải có sự vào cuộc đồng bộ.
Từ chủ thể quyền nắm bắt quyền và lợi ích hợp pháp để bảo vệ, áp dụng biện pháp công nghệ mà pháp luật cho phép, truy soát để bảo vệ quyền lợi, đồng thời phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp trong khai thác, sử dụng, rà soát lại đầu vào để đảm bảo khai thác có bản quyền.
Vi phạm bản quyền trên môi trường số không phải bài toán riêng của Việt Nam mà của tất cả các nước trên thế giới, kể cả các nước phát triển. Nhưng để thực thi được, cần đầu tư nhiều hơn nữa cho cơ quan quản lý, thực thi, đầu tư con người, cơ sở vật chất.
Trong bối cảnh đó, xin bà cho biết Công điện 38 của Thủ tướng Chính phủ có ý nghĩa đặc biệt như thế nào?
Công điện 38 là chỉ đạo nhanh chóng, kiên quyết để thiết lập lại trật tự. Ngay khi công điện ban hành, Cục Bản quyền tác giả đã lập tức phối hợp xây dựng kế hoạch kiểm tra, xử lý.
Chúng tôi cũng tổ chức truyền thông, khuyến cáo các cá nhân, tổ chức, doanh nghiệp về ý thức sử dụng bản quyền, chẳng hạn phần mềm máy tính, âm nhạc, phim, chương trình truyền hình, đảm bảo đầu vào sạch sẽ và không cung cấp các nội dung vi phạm.
Thưa bà, thông điệp “không có vùng cấm, không có ngoại lệ” trong Công điện 38 cần được hiểu và thực thi ra sao?
Chính phủ Việt Nam thể hiện một quyết tâm rất mạnh mẽ trong việc triển khai thực thi về quyền sở hữu trí tuệ nói chung và quyền tác giả, quyền liên quan. Không có vùng cấm, không có ngoại lệ. Chúng ta không loại trừ bất kể cá nhân, tổ chức nào vi phạm.
Nếu các chủ thể quyền phát hiện vi phạm, hãy thu thập ngay bằng chứng để phối hợp chặt chẽ với cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền để xử lý nghiêm minh vấn đề này. Với cơ quan thực thi, các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, khi phát hiện ra tình trạng vi phạm phải xử lý một cách nghiêm minh theo đúng quy định pháp luật và đảm bảo tuân thủ các quy định pháp luật quốc tế.
Chúng tôi cũng kêu gọi người dân tố cáo các hành vi xâm phạm sở hữu trí tuệ, cung cấp thông tin cho các cơ quan nhà nước có thẩm quyền để xử lý nhanh và nghiêm minh.
Từng chủ thể quyền chủ động, từng người có sự văn minh trong khai thác, sử dụng bản quyền, từng doanh nghiệp thực hiện một cách nghiêm túc, từng cơ quan nhà nước bắt tay vào cuộc thì sẽ không có vùng cấm, không có ngoại lệ cho vi phạm bản quyền, cho vi phạm sở hữu trí tuệ, để Việt Nam có hành lang pháp lý, có môi trường minh bạch, công khai và là nơi để các nhà đầu tư yên tâm đầu tư.
Xin bà giải thích lý do ngành game lại được chọn làm trọng tâm thí điểm bảo vệ bản quyền trong đợt này?
Chiến lược công nghiệp văn hóa đã lựa chọn game là một trong những ngành tập trung phát triển. Doanh nghiệp Việt có năng lực sáng tạo rất lớn nhưng game cũng là đối tượng bị vi phạm thuộc loại phức tạp nhất trên Internet.
Chúng tôi mong rằng các doanh nghiệp game có thể tiếp cận thông tin, kiến thức để bảo vệ được quyền và lợi ích hợp pháp của mình; tôn trọng bản quyền đầu vào trong các sản phẩm để sáng tạo, làm nên các phần mềm, game của Việt Nam.
Việc mạnh tay dẹp nền tảng lậu sẽ tác động thế nào đến thị trường sản phẩm trí tuệ tại Việt Nam, thưa bà?
Chúng ta muốn khai thác, muốn có nhiều sản phẩm để hưởng thụ thì phải tôn trọng những nhà đầu tư, nhà sáng tạo vì họ đã bỏ ra công sức, trí tuệ, tài sản để tạo nên những sản phẩm đó. Nếu lơ là hoặc tiếp tay cho các sản phẩm xâm phạm ở các kênh vi phạm sẽ ảnh hưởng đến việc đầu tư.
Việc Chính phủ Việt Nam mạnh tay ngăn chặn những sản phẩm vi phạm thể hiện quyết tâm chính trị lớn, cũng như sự vào cuộc của tất cả các bộ, ban, ngành và toàn xã hội để có một môi trường văn hóa lành mạnh, môi trường bản quyền trong sạch.
Năm vừa qua có rất nhiều vụ việc đã được đưa ra, bao gồm truy tố hình sự và đánh sập các trang web. Các cá nhân, các tổ chức, các đơn vị hãy chủ động tự rà soát lại các hoạt động đảm bảo tuân thủ bản quyền, các điều ước quốc tế, tránh rơi vào trường hợp bị xử lý do vi phạm pháp luật.
Chúng ta hãy bắt tay nhau để có được những nguồn nguyên liệu đầu vào sạch, để cho cả xã hội có được những thông tin sạch, những sản phẩm sạch. Và từng người như những hạt cát, khi lựa chọn những con đường đúng để đi, cả xã hội sẽ phát triển tốt đẹp.
Xin cảm ơn bà!
