Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân được thông qua tại Kỳ họp thứ 9 Quốc hội khóa XV và có hiệu lực từ ngày 1/1. Tại Hội thảo “Tuân thủ luật bảo vệ dữ liệu cá nhân – Những thách thức, rủi ro và giải pháp công nghệ” tổ chức sáng 20/3, khi nhìn lại ba tháng đầu thực thi, ông Nguyễn Quang Đồng – Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chính sách và Phát triển truyền thông (IPS), cho rằng vẫn còn khoảng cách giữa nhận thức và tuân thủ luật xét từ góc độ của một người dân bình thường.
Điều này thể hiện rõ qua vụ việc gần đây giữa một nhạc sỹ và tài xế Grab. Do xảy ra tranh cãi trong quá trình di chuyển, tài xế Grab đã tự ý đăng tải toàn bộ video quay cảnh lời qua tiếng lại giữa hai bên lên mạng xã hội. Sự việc nhanh chóng lan truyền rộng rãi và gây ảnh hưởng trực tiếp đến hai bên.
Chiều 18/3, đại diện Grab Việt Nam cho biết đã ngừng vĩnh viễn quyền sử dụng ứng dụng Grab đối với tài xế này. Trước đó, ngày 12/3 và 13/3, sau khi nhận phản ánh của chủ tài khoản đặt xe về việc thông tin cá nhân của mình và người đi cùng bị phát tán, Grab đã liên hệ tài xế để đề nghị chấm dứt hành vi vi phạm Bộ quy tắc ứng xử.
“Sau khi xác minh và đối chiếu thông tin, chúng tôi có cơ sở để xác định rằng đối tác tài xế đã thu thập, sử dụng và tiết lộ thông tin cá nhân của hành khách cho mục đích cá nhân, ngoài mục đích đón khách và thực hiện dịch vụ”, Grab Việt Nam cho hay.
Ông Nguyễn Quang Đồng chỉ ra, không gian trong xe taxi là không gian riêng tư. Theo Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân, nếu có tranh chấp xảy ra, tài xế không được phép ghi âm, ghi hình và đưa hình ảnh riêng tư lên mạng xã hội. Do đó, từ góc độ thực thi, ông đánh giá doanh nghiệp đã thực hiện và hành xử đúng.
Chung quan điểm, TS Trần Văn Tùng – Chủ tịch Hội Thông tin Khoa học và Công nghệ Việt Nam (VASTI) khẳng định: “Những dữ liệu cá nhân không được phép và không được quyền công bố trên mạng, không được đưa ra để bôi nhọ, làm ảnh hưởng đến uy tín người khác”.
Bảo vệ dữ liệu cá nhân là vấn đề gắn trực tiếp với quyền con người, quyền riêng tư và niềm tin xã hội. Ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghiệp Công nghệ thông tin, Bộ Khoa học và Công nghệ, cho biết: “Việc bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là điều kiện tiên quyết để phát triển bền vững nền kinh tế số”.
Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân năm 2025 chính thức đi vào thực thi là một bước tiến quan trọng, tạo lập hành lang pháp lý minh bạch, chặt chẽ và tiệm cận với các chuẩn mực quốc tế. Trong đó, Bộ Công an được giao vai trò nòng cốt trong quản lý nhà nước về bảo vệ dữ liệu cá nhân, bảo đảm an ninh, trật tự và thực thi các quy định pháp luật. Tuy nhiên, trách nhiệm bảo vệ dữ liệu cá nhân không chỉ thuộc về cơ quan quản lý, mà là trách nhiệm chung của toàn xã hội, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp.
Dưới góc độ phát triển công nghiệp công nghệ số, ông Nguyễn Khắc Lịch cho rằng việc tuân thủ pháp luật về dữ liệu không nên được nhìn nhận như một rào cản, mà cần được coi là một động lực phát triển mới. Điều này góp phần hình thành thị trường dữ liệu số minh bạch, an toàn, bảo vệ quyền lợi người dùng và thúc đẩy người dân sẵn sàng chia sẻ dữ liệu; thúc đẩy chuẩn hóa năng lực quản trị doanh nghiệp, giúp doanh nghiệp công nghệ số Việt Nam nâng cao uy tín; mở ra cơ hội phát triển thị trường công nghệ tuân thủ (RegTech); xây dựng niềm tin số, là nền tảng quan trọng để thúc đẩy chuyển đổi số sâu rộng trong toàn xã hội.
Dù vậy, để văn bản pháp lý đi vào thực tiễn, vấn đề cuối cùng không phải là câu chuyện thực thi mà là mọi người có được an toàn, được bảo vệ dữ liệu, thực thi quyền riêng tư ở môi trường số không. Ông Nguyễn Quang Đồng dẫn cuộc khảo sát trên báo Tuổi trẻ liên quan đến vụ việc giữa nhạc sỹ và tài xế Grab, cho thấy 1.790/4.500 ý kiến độc giả ủng hộ hành động của người lái xe.
Chỉ qua một khảo sát đơn giản, có thể thấy “quãng đường để biến các quy định pháp luật trở thành thực tiễn tuân thủ hàng ngày vẫn rất xa”, Viện trưởng Viện IPS nhận định. Do đó, cần tăng cường chia sẻ và truyền thông về Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân để giúp người dân, doanh nghiệp, cơ quan nhà nước hiểu kỹ hơn về quy định và thực thi.
