Khi độc quyền bản quyền từng là “vũ khí” của K+
K+ ra đời năm 2009 với một chiến lược rất rõ ràng: chi mạnh tay để sở hữu bản quyền các giải bóng đá hấp dẫn nhất thế giới. Trong nhiều giai đoạn, dịch vụ này nắm quyền phát sóng quan trọng đối với những giải đấu mà người hâm mộ Việt Nam đặc biệt quan tâm như Premier League, UEFA Champions League và La Liga.
Trong bối cảnh truyền hình vẫn là phương tiện xem bóng đá phổ biến nhất, chiến lược này nhanh chóng giúp K+ xây dựng vị thế gần như độc quyền. Nhiều người hâm mộ muốn theo dõi đầy đủ các trận cầu lớn gần như không có lựa chọn nào khác ngoài việc đăng ký thuê bao K+. Điều đó giúp dịch vụ này thu hút một lượng người dùng đáng kể và trở thành một trong những thương hiệu nổi bật trong lĩnh vực truyền hình trả tiền. Một kênh truyền hình trả tiền chia sẻ với VietNamNet rằng đã có thời kỳ K+ đạt tới con số 1 triệu thuê bao. Đây là con số có thể đủ để đảm bảo cho một công ty truyền hình trả tiền đứng vững tại Việt Nam.
Tuy nhiên, chính chiến lược dựa quá nhiều vào bản quyền độc quyền cũng khiến mô hình kinh doanh của K+ trở nên dễ tổn thương khi môi trường công nghệ thay đổi.
Internet mở ra “sân chơi” cho các website phát lậu
Sự bùng nổ của Internet tốc độ cao và smartphone tại Việt Nam từ giữa thập niên 2010 đã làm thay đổi cách khán giả tiếp cận nội dung thể thao. Việc xem video trực tuyến trở nên dễ dàng hơn bao giờ hết và chính điều này đã mở đường cho hàng loạt website phát sóng bóng đá trái phép.
Trong số đó, Xôi Lạc nhanh chóng trở thành một cái tên quen thuộc với cộng đồng người hâm mộ bóng đá trực tuyến. Trang web này cung cấp các đường link xem trực tiếp nhiều trận đấu lớn mà không yêu cầu người dùng trả phí. Chỉ cần một thiết bị có kết nối Internet, người xem đã có thể theo dõi trận đấu gần như ngay lập tức.
Sự tiện lợi này tạo ra một sức hút mạnh mẽ. Với nhiều khán giả, đặc biệt là những người trẻ hoặc những người chỉ xem bóng đá không thường xuyên, lựa chọn miễn phí và dễ tiếp cận rõ ràng hấp dẫn hơn so với việc phải đăng ký một gói thuê bao truyền hình.
Không chỉ vậy, phong cách bình luận và tương tác trên các nền tảng streaming lậu cũng mang màu sắc giải trí khác biệt. Nhiều streamer sử dụng ngôn ngữ gần gũi, hài hước và tương tác trực tiếp với người xem, tạo ra bầu không khí giống một cộng đồng trực tuyến hơn là trải nghiệm truyền hình truyền thống.
Khi thói quen xem bóng đá thay đổi
Sự cạnh tranh giữa truyền hình trả tiền và các nền tảng phát lậu thực chất phản ánh một sự thay đổi lớn trong thói quen tiêu thụ nội dung. Trước đây, người hâm mộ thường xem bóng đá qua màn hình tivi tại nhà, nhưng ngày nay việc xem trên điện thoại hoặc laptop đã trở nên phổ biến.
Người xem ngày càng ưu tiên sự linh hoạt: họ muốn có thể theo dõi trận đấu ở bất cứ đâu, vào bất cứ thời điểm nào và trên bất kỳ thiết bị nào. Trong bối cảnh đó, mô hình truyền hình truyền thống với các gói thuê bao và thiết bị riêng trở nên kém linh hoạt hơn so với các nền tảng trực tuyến.
Yếu tố chi phí cũng đóng vai trò quan trọng. Trong khi dịch vụ trả phí đòi hỏi người dùng phải chi tiền hàng tháng, các website phát lậu lại cung cấp nội dung miễn phí. Với nhiều khán giả, đặc biệt là những người chỉ quan tâm tới một vài trận đấu lớn, sự khác biệt này đủ để thay đổi quyết định lựa chọn.
Đối với các đơn vị sở hữu bản quyền như K+, việc đối phó với các website phát lậu là một thách thức lớn. Nhiều trang web hoạt động với cấu trúc phân tán, sử dụng máy chủ đặt ở nước ngoài và liên tục thay đổi tên miền. Điều này khiến việc xử lý vi phạm bản quyền trở nên phức tạp.
Ngay cả khi một website bị chặn hoặc bị đóng, các phiên bản mới có thể xuất hiện rất nhanh với địa chỉ khác. Vì vậy, cuộc chiến giữa các đơn vị sở hữu bản quyền và các nền tảng phát lậu thường mang tính “đuổi bắt”, trong đó bên vi phạm có lợi thế về tốc độ và sự linh hoạt.
Đã có thời kỳ K+ bỏ nguồn lực quyết tâm chống lại kênh lậu này, nhưng sau đó họ bất ngờ dừng lại một cách khó hiểu. Trong khi đó, Xôi Lạc đã xây dựng một hệ sinh thái kênh lậu để hướng người xem đến việc cá độ bóng đá và cờ bạc trực tuyến.
Một chuyên gia trong lĩnh vực truyền hình nói với VietNamNet rằng, tuy Xôi Lạc phát kênh lậu làm ảnh hưởng đến các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ truyền hình trả tiền hợp pháp, nhưng kênh lậu này không thu tiền của người xem mà họ kiếm tiền từ hoạt động cờ bạc, cá độ bóng đá trực tuyến.
“Nếu quan sát dòng tiền chảy vào các tài khoản cá độ bóng đá với số lượng mỗi trận ở những giải đấu như Ngoại hạng Anh sẽ thấy số tiền người Việt Nam chơi cá độ bóng đá và cờ bạc trực tuyến rất lớn”, vị chuyên gia này nói.
Trước đó, đại diện VTVcab cho biết, trong 5 năm gần đây, đã phối hợp chặt chẽ với các lực lượng như A05 (Bộ Công an), Cục An toàn thông tin (Bộ TT&TT, nay là Bộ KH&CN) và công an các tỉnh thành để triệt phá hàng loạt hội nhóm chia sẻ nội dung vi phạm.
Tuy nhiên, việc “chặt đầu này mọc đầu khác” vẫn xảy ra. Một phần vì khung pháp lý chưa đủ răn đe, một phần vì người dùng vẫn dễ dàng tiếp cận các website, ứng dụng lậu mà không thấy có gì sai trái.
Không chỉ vậy, thói quen xem miễn phí bằng mọi giá đang ăn sâu vào tâm lý số đông. Trong khi người sáng tạo nội dung mất công đầu tư sản xuất, mua bản quyền, thuê kỹ thuật, trả tiền phát sóng thì không ít người xem lại ung dung truy cập đường link lậu chỉ bằng một cú click. Với họ, miễn là có thể xem nhanh và không mất tiền thì chẳng cần quan tâm ai bị thiệt.
Đây không chỉ là câu chuyện của bản quyền bóng đá, mà là bài toán chung của ngành công nghiệp nội dung số. Từ âm nhạc, phim ảnh, chương trình truyền hình, cho đến sách điện tử, tất cả đều đang vật lộn giữa hai “thế giới” là nội dung trả phí có giá trị và nội dung vi phạm lan tràn.
K+ “ra đi” để lại bài học của thời đại Internet
Trước sự thay đổi của thị trường, K+ cũng bắt đầu điều chỉnh chiến lược. Dịch vụ này phát triển các nền tảng xem trực tuyến cho phép người dùng theo dõi nội dung trên điện thoại, máy tính bảng và smart TV thay vì chỉ dựa vào hệ thống truyền hình vệ tinh truyền thống.
Bên cạnh đó, K+ cũng hợp tác với các nhà mạng và nền tảng Internet để mở rộng kênh phân phối nội dung. Những bước đi này nhằm thích nghi với xu hướng xem nội dung trên nền tảng số, nơi trải nghiệm người dùng ngày càng đóng vai trò quan trọng.
Tuy vậy, khi thói quen xem miễn phí đã hình thành trong một bộ phận lớn khán giả, việc thuyết phục họ quay lại với mô hình trả phí không phải là nhiệm vụ dễ dàng.
Câu chuyện giữa K+ và các website phát bóng đá lậu như Xôi Lạc cho thấy một thực tế rõ ràng: trong thời đại Internet, quyền kiểm soát nội dung không còn tuyệt đối như trước. Công nghệ mới có thể nhanh chóng phá vỡ những lợi thế từng được xem là bền vững.
Sự thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến lĩnh vực truyền hình thể thao mà còn phản ánh một xu hướng rộng hơn của ngành truyền thông. Khi người dùng ngày càng quen với nội dung trực tuyến, các doanh nghiệp truyền thống buộc phải thích nghi nhanh hơn để giữ chân khán giả.
Cuối năm 2025, K+ đã nói lời chia tay thị trường Việt Nam, nhưng câu chuyện cạnh tranh với các nền tảng phát lậu đã trở thành một ví dụ điển hình cho thấy cách Internet có thể làm thay đổi hoàn toàn cán cân của một ngành công nghiệp chỉ trong thời gian ngắn.