Ngày 27/9/2026, Hải quân Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) tuyên bố đã bắt giữ một tàu lặn không người lái (UUV-Unmanned Underwater Vehicles) của Mỹ mang tên Remus 600 khi đang hoạt động tại eo biển Hormuz.
Theo thông cáo của IRGC, đây là chiếc UUV thứ hai của Mỹ bị bắt trong chưa đầy một tháng, sau sự việc liên quan đến mẫu Dive-LD vào đầu tháng.
Chiến dịch được mô tả là phức tạp, có sự phối hợp giữa giám sát tình báo và tác chiến điện tử. Chiếc UUV Remus 600 sau đó được giao cho các chuyên gia Iran để trích xuất và phân tích dữ liệu lưu trữ.
Phía Mỹ nhanh chóng bác bỏ tuyên bố này. Người phát ngôn CENTCOM khẳng định Hoa Kỳ vẫn duy trì kiểm soát tích cực đối với tất cả các tài sản drone đang hoạt động và gọi động thái của Iran là “rõ ràng tuyệt vọng”.
Remus 600 là dòng tàu lặn tự hành (AUV-Autonomous Underwater Vehicle) hình ống ngư lôi, được phát triển bởi Hydroid (nay thuộc Kongsberg) và phổ biến trong cả ứng dụng thương mại lẫn quân sự của Mỹ.
Hệ thống được thiết kế để hoạt động tự chủ ở độ sâu lên tới khoảng 600 mét, thực hiện các nhiệm vụ như khảo sát đáy biển, phát hiện và phân loại mìn, thu thập dữ liệu môi trường, trinh sát và giám sát dưới nước.
Khả năng tự hành cao cho phép nó hoàn thành hầu hết nhiệm vụ mà không cần kết nối liên tục với người điều khiển.
Trên tàu thường trang bị sonar (Sound Navigation and Ranging ‘định vị và đo khoảng cách bằng âm thanh’, là công nghệ sử dụng sóng âm để phát hiện, đo lường và định vị các vật thể ở dưới nước), cảm biến môi trường và hệ thống định vị quán tính kết hợp hiệu chỉnh.
Dữ liệu thu thập được lưu trữ nội bộ để tải về sau khi kết thúc nhiệm vụ, đúng như IRGC tuyên bố sẽ tiến hành trích xuất.
Về ưu điểm, UUV Remus 600 nổi bật ở độ tin cậy đã được kiểm chứng qua nhiều năm sử dụng, khả năng hoạt động lâu ở độ sâu đáng kể và tính mô-đun hóa giúp dễ dàng thay đổi cấu hình cảm biến theo nhiệm vụ.
Việc vận hành tự chủ giúp giảm rủi ro cho con người trong môi trường dưới nước phức tạp hoặc nguy hiểm.
Tuy nhiên, nhược điểm cũng tồn tại ở Remus 600. Tốc độ di chuyển của hầu hết AUV lớp này tương đối chậm so với tàu ngầm có người lái hoặc một số UUV quân sự chuyên dụng tốc độ cao.
Khả năng chống tác chiến điện tử và chống bắt giữ vật lý phụ thuộc nhiều vào kịch bản triển khai; khi hoạt động gần bờ hoặc trong vùng nước nông có mật độ giám sát cao, nguy cơ bị phát hiện và can thiệp tăng lên.
Ngoài ra, việc phụ thuộc vào dữ liệu lưu trữ nội bộ có nghĩa là nếu bị bắt giữ nguyên vẹn, đối phương có thể tiếp cận thông tin nhiệm vụ, lộ trình và thông số kỹ thuật.
So với các đối thủ cùng phân khúc, UUV Remus 600 thuộc nhóm AUV tầm trung phổ biến, cạnh tranh với các dòng như Bluefin của General Dynamics, HUGIN của Kongsberg hoặc một số mẫu mới hơn như Dive-LD của Anduril mà Iran từng tuyên bố bắt trước đó.
Dive-LD được thiết kế hướng tới nhiệm vụ dài ngày hơn và độ sâu lớn, trong khi UUV Remus 600 thiên về tính linh hoạt và chi phí hợp lý hơn cho các nhiệm vụ khảo sát và chống mìn.
Các hệ thống của Trung Quốc và Nga trong lĩnh vực UUV đang phát triển mạnh nhưng ít công khai chi tiết kỹ thuật tương đương.
Nhìn chung, UUV Remus 600 đại diện cho công nghệ AUV trưởng thành của phương Tây, ưu tiên độ tin cậy và khả năng tích hợp cảm biến hơn là các tính năng tàng hình hay tốc độ cực cao.
Sự việc lần này tiếp tục làm gia tăng căng thẳng tại eo biển Hormuz, nơi cả hai bên đều tăng cường hoạt động giám sát dưới nước.
Dù tuyên bố của Iran và phản bác của Mỹ vẫn chưa được bên thứ ba xác minh độc lập, nó phản ánh thực tế cuộc cạnh tranh ngày càng gay gắt trong lĩnh vực phương tiện không người lái dưới nước tại một trong những tuyến hàng hải quan trọng nhất thế giới.
Việc phân tích dữ liệu từ các hệ thống bị bắt giữ, nếu thành công, có thể mang lại thông tin tình báo có giá trị về cách thức hoạt động của UUV Mỹ trong khu vực.
(Theo timesofindia.indiatimes.com, jpost.com, thedefensenews.com, en.mehrnews.com, en.irna.ir, tasnimnews.ir)