Trong kỷ nguyên số, dữ liệu cá nhân trở thành nguồn tài nguyên quan trọng đối với quản trị, kinh doanh và cung cấp dịch vụ.
Bảo vệ dữ liệu không chỉ nhằm bảo đảm quyền riêng tư, lợi ích hợp pháp của cá nhân mà còn phản ánh mức độ tuân thủ, trách nhiệm giải trình và năng lực quản trị của cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp.
Tại Việt Nam, Luật số 91/2025/QH15 về bảo vệ dữ liệu cá nhân và các văn bản hướng dẫn đã hình thành khuôn khổ pháp lý chuyên biệt.
Cẩm nang “Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân” do A05, Bộ Công an phối hợp các chuyên gia biên soạn, nhằm phổ biến quy định pháp luật, giúp cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp và người dân hiểu đúng, tuân thủ đầy đủ, từ đó xây dựng văn hóa bảo vệ dữ liệu và thúc đẩy phát triển kinh tế số bền vững.
Kỹ năng bảo vệ dữ liệu cá nhân được khuyến nghị trong cẩm nang
Sử dụng các phần mềm diệt Virus
Microsoft Defender tích hợp sẵn có khả năng bảo vệ hệ thống và ngăn ransomware. Với Mac, người dùng thường không cần cài thêm phần mềm diệt virus.
Người dùng cũng có thể lựa chọn các công cụ như Kaspersky, BitDefender, ESET hoặc các bản miễn phí như Avast, AVG, Malwarebytes.
Thường xuyên cập nhật các bản vá phần mềm thiết bị
Cài đặt cập nhật các bản vá một cách tự động.
Nếu một phần mềm không hỗ trợ tính năng cập nhật tự động nhưng lại thông báo về một bản cập nhật mới, thì đầu tiên hãy kiểm tra tính hợp pháp của thông báo đó trước.
Cẩn trọng với tệp đính kèm và kiểm tra các tập tin không rõ nguồn gốc
Virus có thể được ẩn trong các tệp tưởng như vô hại như Word, Excel, PDF, ZIP hoặc EXE. Vì vậy không nên mở trực tiếp các file không rõ nguồn gốc trên máy tính.
Thay vào đó, có thể mở qua Google Docs hoặc trình duyệt để giảm rủi ro. Khi mở file Word/Excel, cần chú ý các cảnh báo bảo mật và không nhấp vào các nút kích hoạt nội dung đáng ngờ.
Bảo vệ thiết bị Router
Nên sử dụng tùy chọn bảo vệ WPA2, đặt mật khẩu dài hoặc cụm mật khẩu mạnh và tắt WPS để hạn chế truy cập trái phép.
Cần thường xuyên cập nhật phần mềm cho router, đồng thời tạo “mạng khách” riêng cho khách và các thiết bị thông minh nhằm tách biệt với mạng chính, có thể giới hạn băng thông, lên lịch bật/tắt Wi-Fi.
Cẩn trọng với USB
USB có thể là phương tiện phát tán virus khi bị cài mã độc để lừa người dùng cắm vào máy tính.
Không nên sử dụng các USB không rõ nguồn gốc, kể cả USB nhặt được hoặc được gửi tặng.
Bảo vệ webcam và môi trường xung quanh
Nên che webcam khi không sử dụng.
Chú ý môi trường xung quanh khi dùng máy tính ở nơi công cộng để tránh bị theo dõi hoặc lộ thông tin.
Cài đặt lại máy tính định kỳ
Khoảng 3 năm một lần, nên sao lưu dữ liệu quan trọng, xóa sạch ổ cứng và cài đặt lại hệ điều hành để giúp máy hoạt động ổn định hơn.
Loại bỏ các tệp tin dư thừa hoặc phần mềm có nguy cơ gây hại.
Chỉ cài đặt ứng dụng từ App Store hoặc Google Play
Tránh tải ứng dụng từ nguồn không chính thức vì phần mềm độc hại thường ẩn trong các ứng dụng miễn phí hoặc bản lậu của ứng dụng, trò chơi.
Cân nhắc trước khi cài đặt, kiểm tra nguồn gốc ứng dụng và xem xét các quyền truy cập mà ứng dụng yêu cầu.
Tắt Wi-Fi và Bluetooth khi không sử dụng
Wi-Fi và Bluetooth có thể bị lợi dụng để theo dõi hoặc thu thập thông tin thông qua các ứng dụng bên thứ ba.
Khi không cần thiết, nên tắt các kết nối này và thường xuyên xóa các mạng Wi-Fi đã lưu, tắt tính năng tự động kết nối.
Cẩn trọng khi sử dụng thiết bị thông minh
Các thiết bị có kết nối Internet như tủ lạnh, camera giám sát, thiết bị gia đình thông minh có thể trở thành điểm yếu để tin tặc xâm nhập vào mạng và kiểm soát thiết bị.
Chỉ nên sử dụng thiết bị thông minh khi thực sự cần thiết, ưu tiên các sản phẩm từ thương hiệu uy tín và có tính năng bảo mật tốt.
Sử dụng dữ liệu cá nhân của người khác hoặc cho người khác sử dụng dữ liệu cá nhân của mình để thực hiện hành vi trái pháp luật là một trong những hành vi bị nghiêm cấm trong Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân.
TikTok và công ty mẹ ByteDance chấp thuận chi 400 triệu USD nhằm khép lại vụ kiện của Bộ Tư pháp Mỹ về cáo buộc thu thập trái phép dữ liệu người dùng dưới độ tuổi quy định.
Luật An ninh mạng quy định doanh nghiệp và các nền tảng mạng xã hội trong và ngoài nước phải gỡ bỏ thông tin vi phạm chậm nhất 24 giờ sau khi có yêu cầu; tối đa 6 giờ trong trường hợp khẩn cấp, đe dọa xâm phạm an ninh quốc gia.