“Trong các cuộc cách mạng công nghiệp trước đây, Việt Nam luôn là nước đi sau. Nhưng đối với trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI), chúng ta đang có cơ hội đi cùng thế giới và lần đầu tiên có chung vạch xuất phát. Tuy nhiên, vạch xuất phát chung này sẽ vô nghĩa nếu chúng ta không chuyển động. Trong một cuộc đua tốc độ như AI, nếu để bị bỏ xa ở thời điểm này, chúng ta sẽ bị bỏ xa mãi mãi”.
Lời khẳng định trên của Tiến sĩ Trần Việt Hùng, đồng sáng lập và CEO, AI for Vietnam tại Lễ phát động Chương trình Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam (VIC) 2026 và Cuộc thi Olympic Trí tuệ nhân tạo Quốc tế (IAIO) 2027, nêu bật những cơ hội hiếm có mà AI đang mở ra để Việt Nam bắt kịp thế giới, nhưng chỉ khi nhanh chóng chuyển đổi từ học hỏi sang tạo ra giá trị thực.
Từ AI “chỉ dùng để chat” đến giải quyết bài toán doanh nghiệp
Theo ông Hùng, khảo sát tại Việt Nam cho thấy nhiều người vẫn coi AI chủ yếu là công cụ để trò chuyện hoặc hỏi đáp. Trong khi đó, thế giới đã bước sang giai đoạn AI Agents – các hệ thống có thể tự động thực hiện trọn vẹn nhiều công việc.
Ông dẫn ví dụ Anthropic, nơi khoảng 70-90% mã nguồn được AI tạo ra, giúp đẩy nhanh đáng kể tốc độ phát triển phần mềm. Chỉ với đội ngũ nhân sự gồm 9 người, phòng thí nghiệm này đã phát hành liên tục 74 phiên bản phần mềm lớn chỉ trong vòng 57 ngày. Điều này cho thấy cách vận hành truyền thống đang thay đổi nhanh chóng dưới tác động của AI.
Tại Việt Nam, nhiều bạn trẻ có khả năng công nghệ, nhưng sản phẩm vẫn chỉ dừng ở mức bản thử nghiệm hoặc trình diễn, thiếu khả năng ứng dụng vào hoạt động của doanh nghiệp. Theo ông Hùng, khoảng cách giữa ý tưởng và nhu cầu thị trường là rào cản lớn cần được thu hẹp.
Để giải quyết vấn đề này, vai trò của doanh nghiệp được đánh giá là rất quan trọng. Ông Đỗ Quang Vinh, Phó Chủ tịch HĐQT kiêm Phó Tổng giám đốc SHB, đơn vị đồng hành cùng chương trình, cho biết:
“Chúng tôi mong muốn mang đến những bài toán thật của ngành tài chính – ngân hàng để làm bệ phóng thị trường cho những giải pháp công nghệ tiềm năng. Với SHB, AI không chỉ là câu chuyện đầu tư công nghệ, mà còn là câu chuyện về con người, văn hóa đổi mới và năng lực đưa những ý tưởng mới vào thực tiễn”.
Nuôi dưỡng ‘Steve Jobs Việt Nam’ từ những bài toán thực chiến
Các chuyên gia cho biết, để xuất hiện những nhà sáng tạo công nghệ tầm cỡ thế giới, điều quan trọng là tạo điều kiện để người trẻ giải quyết các vấn đề thực tế, thay vì chỉ phát triển sản phẩm mang tính trình diễn.
Bà Thảo Griffiths, Giám đốc Chính sách công thị trường Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar của Meta, cho rằng các sân chơi như VIC 2026 góp phần thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu thị trường. Cuộc thi năm nay quy tụ khoảng 2.500 thí sinh từ 12 quốc gia, cùng phát triển giải pháp cho 8 lĩnh vực trong 48 giờ.
Theo bà Thảo Griffiths, việc trang bị công cụ, tư duy và tạo môi trường cọ xát thực tế cho học sinh, sinh viên là điều kiện cần để hình thành thế hệ nhà sáng tạo mới.
“Chúng tôi tin tưởng, bằng việc đưa ra các cơ hội để cho các bạn sinh viên, các nhà nghiên cứu, các nhà khoa học trẻ được sử dụng công nghệ AI mã nguồn mở nhằm giải quyết các thử thách có tính thực tiễn cao, các bạn sẽ tiến gần hơn tới việc làm chủ và vận dụng công nghệ vào cuộc sống”.
Quan điểm này cũng được ông Benjamin Embury, Tham tán Kinh tế Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Hà Nội, đồng tình. Theo ông, “những quốc gia thành công trong kỷ nguyên AI là những quốc gia đầu tư vào nhân tài, xây dựng lực lượng lao động lành nghề cần thiết để thiết kế, triển khai và quản trị các công nghệ này một cách có trách nhiệm”.
Ông tin rằng những ý tưởng được phát triển trong 48 giờ của hackathon VIC 2026 có thể trở thành doanh nghiệp khởi nghiệp, dự án nghiên cứu hoặc giải pháp góp phần cải thiện cuộc sống trong tương lai.
Kỳ thi Olympic Trí tuệ nhân tạo Việt Nam (VAIO 2027) vừa chính thức được phát động nhằm tuyển chọn đội tuyển quốc gia tham dự Kỳ thi Olympic Trí tuệ nhân tạo quốc tế năm 2027 (IAIO 2027) lần đầu tiên được tổ chức trên sân nhà.
Trong 48 tiếng liên tục, 2.500 thí sinh tham dự giải đấu hackathon Thách thức Đổi mới sáng tạo Việt Nam (VIC 2026) sẽ cùng nhau tìm ra lời giải cho 8 bài toán thực tiễn của doanh nghiệp, kinh tế, xã hội.