Trong bối cảnh ngành hàng không quân sự Nga đang nỗ lực mở rộng dòng máy bay thế hệ thứ năm, Su-75 Checkmate nổi lên như một dự án đầy tham vọng.
Với thiết kế một động cơ, chi phí thấp hơn và khả năng tàng hình, mẫu máy bay này được định vị là đối thủ tiềm năng của F-35 trên thị trường xuất khẩu.
Đầu tháng 6/2026, người đứng đầu Tập đoàn Hàng không Thống nhất (UAC) Vadim Badekha đã chính thức xác nhận với TASS rằng chương trình đã chuyển sang giai đoạn chế tạo nguyên mẫu bay thực tế, đánh dấu bước tiến quan trọng sau nhiều năm phát triển.
Theo lenta.ru, Su-75 Checkmate, còn được gọi nội bộ là LTS (Light Tactical Aircraft) hoặc T-75, là sáng kiến độc lập của Sukhoi. Dự án không nhận kinh phí trực tiếp từ Bộ Quốc phòng Nga ban đầu mà chủ yếu dựa vào nguồn vốn riêng của công ty, tập trung vào nhu cầu xuất khẩu.
Mặc dù Không quân Nga chưa thể hiện sự quan tâm mạnh mẽ, máy bay vẫn được phát triển với mục tiêu kép: phục vụ tiềm năng nội địa và chinh phục khách hàng quốc tế tìm kiếm giải pháp chiến đấu thế hệ thứ năm giá phải chăng.
Theo militarnyi.com, mẫu mô hình đầu tiên được trình làng tại MAKS 2021. Tuy nhiên, thiết kế đã trải qua những thay đổi đáng kể.
Các bằng sáng chế của Sukhoi năm 2023 cho thấy sự điều chỉnh khí động học rõ rệt, có thể nhờ sự tham gia của chuyên gia từ TsAGI (Viện Khoa học Khí động học Trung ương Nga).
Những thay đổi bao gồm điểm nối LERX (phần mở rộng mép trước cánh) với cánh, cấu hình mép sau cánh, góc nghiêng đuôi và tổng thể làm máy bay ngắn hơn.
Những cải tiến này nhằm cân bằng giữa khả năng tàng hình, hiệu suất khí động và kết quả thử nghiệm thực tế trong hầm gió – thường đáng tin cậy hơn mô phỏng máy tính thuần túy.
Theo armyrecognition.com, Su-75 Checkmate áp dụng nhiều giải pháp giảm tiết diện radar (RCS) điển hình của máy bay thế hệ thứ năm.
Máy bay sử dụng cửa hút khí không phân nhánh (diverterless supersonic inlet – DSI) dạng U, đuôi chữ V và khoang vũ khí nội bộ. Những yếu tố này giúp giảm phản xạ radar, đặc biệt từ phía trước và sau.
Thiết kế một động cơ giúp giảm kích thước tổng thể, chi phí sản xuất và vận hành so với các mẫu hai động cơ như Su-57 hay F-35.
Phiên bản nguyên mẫu đang chế tạo dự kiến sẽ kiểm chứng cấu hình khí động học đã tinh chỉnh, có thể cải thiện lực nâng, khả năng cơ động ở góc tấn công lớn và giảm RCS từ phía sau.
Máy bay được thiết kế để hoạt động linh hoạt, bao gồm khả năng phối hợp với drone trong hệ thống “loyal wingman”.
Theo các thông số do nhà sản xuất công bố và tổng hợp từ nhiều nguồn, Su-75 Checkmate có chiều dài khoảng 17,5 mét, sải cánh khoảng 11,8 mét.
Trọng lượng cất cánh tối đa khoảng 18-26 tấn tùy cấu hình. Động cơ dự kiến là biến thể của dòng Saturn AL-41F1 hoặc Izdeliye 30 (thế hệ thứ hai của Su-57), cung cấp lực đẩy vector và khả năng bay siêu hành trình (supercruise) mà không cần tăng lực.
Theo aerospaceglobalnews.com, tốc độ tối đa của Su-75 Checkmate đạt khoảng Mach 1,8-2,2 (khoảng 2.200-2.450 km/h ở độ cao lớn), tốc độ tại mực nước biển khoảng Mach 1,06.
Tầm bay chuyển sân lên đến 2.800-3.000 km, tầm chiến đấu khoảng 1.500 km mà không cần thùng dầu phụ. Trần bay phục vụ khoảng 16.500 mét, giới hạn quá tải +8g.
Về vũ khí, máy bay có khả năng mang tải trọng chiến đấu lên đến 7.400 kg, kết hợp khoang vũ khí nội bộ (5 điểm treo) và ngoại bộ.
Vũ khí bao gồm tên lửa không đối không tầm xa và tầm gần (như R-77M, RVV-MD), tên lửa hành trình, bom dẫn đường thông minh và pháo 30mm.
Radar AESA dự kiến có khả năng theo dõi nhiều mục tiêu đồng thời ở khoảng cách đáng kể (các nguồn đề cập khoảng 200-250 km). Hệ thống điện tử hàng không tích hợp cảm biến fusion, hỗ trợ chiến tranh mạng trung tâm.
Với chi phí ước tính 25-30 triệu USD mỗi chiếc, Su-75 Checkmate nhắm đến phân khúc thị trường máy bay chiến đấu một động cơ giá cạnh tranh, nơi Nga từng thống trị trong thời Liên Xô nhưng đã vắng bóng nhiều thập kỷ.
Nguyên mẫu đang chế tạo sẽ là bước kiểm chứng quan trọng cho các hệ thống, khí động học và tích hợp vũ khí. Chuyến bay đầu tiên dự kiến vào cuối năm 2026-2027, muộn hơn so với kế hoạch ban đầu.
Theo eurasiantimes.com, dự án vẫn đối mặt với thách thức về tiến độ, nguồn lực và bối cảnh căng thẳng toàn cầu. Tuy nhiên, việc chuyển sang giai đoạn lắp ráp thực tế cho thấy Sukhoi đang kiên trì theo đuổi một khái niệm máy bay chiến đấu có người lái linh hoạt, đồng thời mở ra khả năng phát triển phiên bản không người lái trong tương lai.
Su-75 Checkmate không chỉ là bước đi công nghệ mà còn là nỗ lực khẳng định vị thế của Nga trên bản đồ hàng không quân sự toàn cầu.
(Theo UAC, Tass, Lenta, Militarnyi, Eurasiantimes, Armyrecognition)
Sự xuất hiện của biến thể tên lửa KN-23B với sức công phá khổng lồ đang thay đổi cục diện tác chiến tên lửa chiến thuật, thách thức mọi hệ thống lá chắn phòng không hiện đại.
Dùng dòng drone dẫn đường bằng sợi cáp quang, ‘du kích công nghệ cao’ Radwan đã vô hiệu hóa hoàn toàn các lá chắn gây nhiễu/hệ thống tác chiến điện tử EW tối tân triệu USD của Israel, gây tổn thất nghiêm trọng cho quân đội Israel.
Úc ký hợp đồng xuất khẩu quốc phòng lớn nhất lịch sử trị giá 2,5 tỷ đô la Úc với Canada, chuyển giao công nghệ radar ngoài tầm nhìn Jindalee (JORN), giúp Canada tăng cường giám sát khu vực Bắc Cực trước các thách thức an ninh ngày càng tăng.
Đài Truyền hình Trung ương Trung Quốc (CCTV) tung video tên lửa siêu vượt âm DF-17 khai hỏa giữa sa mạc, phô diễn vận tốc Mach 10 và quỹ đạo bay ‘không thể đánh chặn’.
Tên lửa 358 giá rẻ của Iran trở thành mối đe dọa với Mỹ khi liên tục bắn hạ MQ-9 Reaper trị giá hàng chục triệu USD. Loại vũ khí lai thông minh này đang chứng minh sức mạnh của chiến tranh bất đối xứng, buộc siêu cường tái đánh giá ưu thế drone.