Người đứng đầu một trong những tập đoàn thương mại điện tử lớn nhất Trung Quốc vừa đưa ra lời cảnh báo về việc 700.000 nhân viên giao hàng của hãng “sớm muộn gì cũng bị thay thế bởi robot“.
Tuyên bố càng làm nổi bật mối đe dọa từ làn sóng tự động hóa thần tốc đối với thị trường việc làm vốn đang chịu nhiều áp lực tại quốc gia này.
Ông Richard Liu, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch JD.com, cho biết công ty đã ký hợp đồng với khoảng 120 trường học để đào tạo lại cho lực lượng tài xế hùng hậu của mình sang các công việc mới như sửa chữa và bảo dưỡng robot.
“Trong tương lai, khi robot đảm nhận việc phát chuyển bưu kiện, sớm muộn gì cũng sẽ đến ngày chúng ta cơ bản không còn cần đến người giao hàng nữa”, ông Liu phát biểu tại Diễn đàn Giám đốc Điều hành APEC diễn ra tại Bắc Kinh. “Việc robot đi giao hàng là xu thế chắc chắn. Nhưng tôi thực sự không muốn 700.000 anh em của chúng tôi phải mất việc, mất đi miếng cơm manh áo”.
Dù Chủ tịch JD.com không dự báo chính xác thời điểm các dịch vụ giao hàng bằng robot trở nên phổ biến tại Trung Quốc, truyền thông nước này cho biết hàng loạt dự án thí điểm đang được triển khai.
Tại Thâm Quyến, robot giao đồ ăn tại sân bay đã có thể mang thức ăn đến tận cửa khởi hành cho hành khách, trong khi một số robot khác có khả năng tự đi tàu điện ngầm để tiếp tế hàng hóa cho các cửa hàng tiện lợi.
Những phát biểu của ông Liu đã chạm đúng vào nỗi lo ngại ngày càng lớn của các nhà hoạch định chính sách. Họ lo sợ rằng việc Trung Quốc áp dụng robot quá nhanh sẽ đe dọa trực tiếp đến việc làm của nhóm lao động dễ bị tổn thương nhất trong nền kinh tế.
Theo Trung tâm Nghiên cứu các Hình thức Việc làm Mới của Trung Quốc, số lượng lao động tự do, những nhân viên thời vụ chủ yếu làm công việc chân tay như công nhân nhà máy, tài xế công nghệ hay giao hàng, dự kiến đạt 320 triệu người trong năm nay, tăng mạnh so với mức 200 triệu người của 5 năm trước.
Nhóm này hiện chiếm khoảng 40% tổng lực lượng lao động tại các đô thị ở Trung Quốc.
Mối đe dọa đối với lao động chân tay từ robot – và đối với khối văn phòng từ AI – xuất hiện trong bối cảnh chính phủ Trung Quốc công bố tỷ lệ thất nghiệp ở thanh niên ở mức 16,3% vào tháng 4 vừa qua.
Ông Richard Liu cho rằng nghề sửa chữa robot sẽ trở nên phổ biến “vì robot là máy móc, mà máy móc thì kiểu gì cũng có lúc gặp sự cố”.
Ông nhấn mạnh công nghệ nên được sử dụng để “giúp cuộc sống con người tốt đẹp hơn” và công việc “trở nên thú vị hơn”, thay vì “tước đi quyền được làm việc của con người”.
Bắc Kinh đã đưa các công nghệ tiên phong như robotics vào danh mục ưu tiên trong kế hoạch 5 năm tiếp theo.
Liên đoàn Robot Quốc tế (IFR) nhận định: “Kế hoạch của Trung Quốc đặt ngành robotics làm trọng tâm của hệ thống công nghiệp hiện đại. Mục tiêu là hướng các nghiên cứu AI sang ứng dụng thực tế với robot, coi đây là động lực chính thúc đẩy tăng trưởng kinh tế”.
Tuy nhiên, giới chức cũng đang nỗ lực trấn an người lao động. Bộ trưởng Nguồn nhân lực và An sinh Xã hội cho biết chính phủ đang “tìm kiếm các giải pháp hiệu quả” để mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội cho nhóm lao động tự do này.
Đồng thời, cơ quan quản lý cũng đang theo dõi sát sao sự xuất hiện của “các ngành nghề và công việc mới như chuyên viên đào tạo AI hay phi công lái drone”.
JD.com hiện là một trong những nhà bán lẻ trực tuyến lớn nhất Trung Quốc, cạnh tranh trực tiếp với Alibaba và Meituan. Tập đoàn này cũng vận hành nền tảng Joybuy tại Anh, Pháp, Đức và các nước châu Âu khác.
(Theo FT)
