Cuộc chạy đua giành quyền tự chủ trong ngành bán dẫn đang tạo ra một thế hệ tỷ phú mới tại Trung Quốc. Mới nhất gia nhập “câu lạc bộ ba dấu phẩy” là hai anh em Zhu Shuangquan và Zhu Shunquan – những nhà sáng lập của công ty hóa chất bán dẫn Hubei Dinglong, doanh nghiệp đang hưởng lợi lớn từ nhu cầu nội địa hóa chuỗi cung ứng chip của Bắc Kinh.
Trong vòng một năm qua, cổ phiếu niêm yết tại Thâm Quyến của Hubei Dinglong đã tăng gần 116%, đưa giá trị tài sản của hai anh em doanh nhân này vượt mốc tỷ USD.
Theo ước tính của Forbes dựa trên mức giá đóng cửa 64,19 nhân dân tệ hôm 8/5, mỗi người hiện sở hữu khối tài sản khoảng 1,3 tỷ USD.
Người anh Zhu Shuangquan, 61 tuổi, hiện giữ chức chủ tịch công ty, trong khi em trai Zhu Shunquan, 57 tuổi, là CEO. Mỗi người nắm khoảng 15% cổ phần tại doanh nghiệp có trụ sở ở thành phố Vũ Hán, một trong những trung tâm công nghệ và công nghiệp quan trọng của Trung Quốc.
Sự trỗi dậy của Hubei Dinglong phản ánh xu hướng rộng lớn hơn đang diễn ra tại Trung Quốc: từ các nhà sản xuất thiết bị, vật liệu cho tới phần mềm thiết kế chip, hàng loạt doanh nghiệp nội địa đang được thúc đẩy mạnh mẽ bởi chiến lược giảm phụ thuộc vào công nghệ phương Tây.
“Mắt xích” quan trọng trong quy trình sản xuất chip
Hubei Dinglong hiện là doanh nghiệp chủ lực của Trung Quốc trong lĩnh vực CMP (viết tắt của Chemical Mechanical Polishing), hay đánh bóng cơ học hóa học.
Đây là công đoạn cực kỳ quan trọng trong sản xuất chip, giúp làm phẳng bề mặt wafer silicon để các mạch điện có thể được in chính xác và các lớp chip có thể xếp chồng lên nhau.
Quy trình này đòi hỏi độ chính xác gần như tuyệt đối. Chỉ một sai lệch cực nhỏ trên bề mặt wafer cũng có thể khiến toàn bộ con chip bị lỗi.
Vì vậy, các vật liệu dùng trong CMP từ lâu đã nằm trong tay các tập đoàn hóa chất hàng đầu của Nhật Bản, Mỹ và châu Âu.
Dinglong cho biết họ hiện là công ty duy nhất tại Trung Quốc có thể cung cấp đầy đủ dải vật liệu CMP, từ dung dịch dạng bán lỏng dùng để đánh bóng wafer cho tới hóa chất làm sạch nhằm loại bỏ cặn còn sót lại sau quá trình xử lý.
Khi Mỹ áp đặt các biện pháp kiểm soát xuất khẩu chip đối với Trung Quốc vào năm 2022, nhu cầu phát triển chuỗi cung ứng nội địa càng trở nên cấp thiết.
Điều này mở ra cơ hội lớn cho Dinglong mở rộng sang những lĩnh vực then chốt khác của ngành bán dẫn.
Một trong những lĩnh vực khó khăn nhất đối với tham vọng tự chủ chip của Trung Quốc là lithography – công nghệ quang khắc dùng tia cực tím để in mạch điện lên wafer silicon. Đây cũng là nơi các tập đoàn như ASML của Hà Lan đang gần như thống trị toàn cầu.
Dinglong đã tham gia lĩnh vực này bằng việc sản xuất photoresist – loại hóa chất nhạy sáng có nhiệm vụ ghi lại thiết kế mạch điện trên wafer.
Dù các sản phẩm hiện tại của công ty mới chỉ phục vụ việc sản xuất chip cấp thấp, đây vẫn được xem là bước tiến đáng chú ý trong bối cảnh Trung Quốc đang thiếu nghiêm trọng công nghệ và vật liệu quang khắc tiên tiến.
Không dừng lại ở đó, công ty còn mở rộng sang vật liệu đóng gói bán dẫn thế hệ mới. Một trong các sản phẩm nổi bật là keo dán tạm thời dùng để gắn wafer silicon lên một khối kính trước khi được mài mỏng đến mức nhỏ hơn sợi tóc con người.
Công đoạn này rất quan trọng trong việc sản xuất các loại chip hiệu năng cao như bộ nhớ băng thông cao HBM – thành phần thiết yếu cho trí tuệ nhân tạo.
Sự bùng nổ AI trên toàn cầu đang khiến nhu cầu về chip nhớ và công nghệ đóng gói tiên tiến tăng mạnh. Điều đó đồng nghĩa với việc các nhà cung cấp vật liệu như Dinglong đang đứng trước cơ hội phát triển khổng lồ.
Trong Quý 1/2026, lợi nhuận ròng của Dinglong tăng 78% so với cùng kỳ năm trước, đạt 251 triệu nhân dân tệ, tương đương khoảng 36,9 triệu USD. Doanh thu tăng 24% lên mức 1 tỷ nhân dân tệ, chủ yếu nhờ mảng vật liệu CMP.
Khởi nghiệp với “tinh thần đốt thuyền”
Trước khi sáng lập Dinglong, hai anh em Zhu đều làm việc tại các doanh nghiệp nhà nước. Zhu Shuangquan từng là quản lý tại Hubei International Economic and Foreign Trade, còn Zhu Shunquan làm việc tại Hubei International Economic and Technical Cooperation.
Năm 2000, họ cùng thành lập Dinglong với tham vọng giảm sự phụ thuộc của Trung Quốc vào hàng nhập khẩu. Ban đầu, công ty tập trung vào hóa chất dùng cho mực in laser – lĩnh vực khi đó bị thống trị bởi các “ông lớn” Nhật Bản và phương Tây.
Nhờ hiểu biết sâu về hóa học vật liệu, Dinglong nhanh chóng mở rộng sang các vật tư in ấn khác và trở thành nhà cung cấp lớn cho ngành in màu tại Trung Quốc.
Năm 2010, hai anh em đưa công ty lên sàn ChiNext, thị trường chứng khoán công nghệ của Thâm Quyến, thông qua đợt IPO trị giá 458 triệu nhân dân tệ.
Hai năm sau, họ quyết định bước vào lĩnh vực CMP với mục tiêu tái hiện thành công từng đạt được ở ngành in ấn.
Trong một cuộc phỏng vấn với tờ Securities Times hồi tháng 2, CEO Zhu Shunquan cho biết bước ngoặt này đến từ việc nhóm nghiên cứu phát hiện vật liệu CMP có nhiều yếu tố hóa học tương đồng với vật liệu toner.
Chính sự giao thoa về công nghệ đã giúp Dinglong chuyển mình từ một công ty hóa chất in ấn thành mắt xích quan trọng trong ngành bán dẫn Trung Quốc.
Trong một cuộc phỏng vấn khác với tờ Changjiang Daily năm 2019, Chủ tịch Zhu Shuangquan tiết lộ bí quyết thành công của công ty.
Ông cho rằng trong giai đoạn đầu khởi nghiệp, doanh nghiệp tư nhân Trung Quốc gần như không có gì ngoài ý tưởng, khát vọng và khả năng nhìn thấy cơ hội thị trường.
Điều duy nhất giúp họ tiến lên là “tinh thần đốt thuyền” – cách nói ám chỉ quyết tâm không còn đường lùi.
“Dinglong sẽ không bao giờ đánh mất động lực đó”, ông nói. “Ngoài kia còn một thế giới rộng lớn hơn rất nhiều đang chờ chúng tôi chinh phục”.
Trong bối cảnh cạnh tranh công nghệ giữa Mỹ và Trung Quốc ngày càng gay gắt, những công ty như Dinglong có thể sẽ còn đóng vai trò lớn hơn nữa trong tham vọng xây dựng hệ sinh thái chip “made in China”.
(Theo Forbes)
