Chỉ trong vài năm trở lại đây, nhiều vụ cháy nghiêm trọng xảy ra trong các khu dân cư nằm sâu trong ngõ nhỏ tại Hà Nội và TP HCM đã để lại hậu quả nặng nề.
Khi hỏa hoạn bùng phát, lực lượng cứu hỏa nhiều khi phải mất thêm những phút quý giá chỉ để tiếp cận hiện trường do đường vào quá hẹp hoặc bị che chắn bởi nhà cửa san sát.
Trong bối cảnh mật độ xây dựng đô thị ngày càng cao, bài toán cứu hỏa trong ngõ sâu, hẻm nhỏ đang trở thành thách thức lớn.
Không chỉ tại Việt Nam, nhiều quốc gia cũng đang thử nghiệm các thiết bị bay không người lái để hỗ trợ dập lửa.
Tại Việt Nam, một doanh nghiệp công nghệ đã phát triển hệ thống UAV chữa cháy bầy đàn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI), có khả năng tiếp cận nhanh các điểm cháy trong ngõ hẹp hoặc trên cao, những khu vực mà phương tiện chữa cháy truyền thống khó vươn tới.
Những đám cháy trong ngõ nhỏ và khoảng trống cứu hỏa đô thị
Những năm gần đây, nhiều vụ cháy nghiêm trọng xảy ra trong các khu dân cư nằm sâu trong ngõ nhỏ tại Hà Nội và TP HCM để lại những hậu quả đau lòng.
Đầu tháng 4/2025, một vụ cháy nhà tại phường Xóm Củi, quận 8 (cũ), TP HCM khiến 3 người thiệt mạng. Ngôi nhà nằm sâu trong hẻm nhỏ, không có lối thoát hiểm phụ. Khi ngọn lửa bùng phát, lực lượng phòng cháy chữa cháy gặp nhiều khó khăn trong việc tiếp cận hiện trường.
Chỉ chưa đầy hai tuần sau, ngày 13/4/2025, một vụ cháy xảy ra tại ngách 14, ngõ 69 phố Trung Liệt, quận Đống Đa (cũ), Hà Nội khiến 2 người tử vong. Khu vực xảy ra cháy là ngõ nhỏ, nhà cửa san sát khiến công tác cứu nạn gặp nhiều trở ngại.
Đến ngày 28/4 cùng năm, một vụ cháy nhà lúc rạng sáng tại quận Hoàng Mai (cũ), Hà Nội tiếp tục cướp đi 3 sinh mạng. Ngôi nhà nằm sâu trong ngách nhỏ và nhanh chóng bị lửa bao trùm chỉ trong vài phút.
Những thảm kịch trước đó vẫn còn ám ảnh dư luận. Năm 2023, vụ cháy chung cư mini trên phố Khương Hạ khiến 56 người thiệt mạng. Cũng trong năm này, vụ cháy nhà trọ trong ngõ 43/98/31 phố Trung Kính khiến 14 người tử vong.
Điểm chung của nhiều vụ cháy là xảy ra trong những khu dân cư đông đúc, ngõ sâu và hẻm nhỏ, nơi xe cứu hỏa khó tiếp cận nhanh chóng.
Trong nhiều trường hợp, lực lượng cứu hỏa buộc phải kéo vòi chữa cháy hàng trăm mét từ đầu ngõ vào bên trong.
Quãng đường tưởng như không dài, nhưng trong điều kiện khẩn cấp, từng phút trôi qua có thể quyết định sự sống còn của những người mắc kẹt bên trong.
Theo các chuyên gia phòng cháy chữa cháy, thách thức lớn của nhiều đô thị châu Á nằm ở mật độ xây dựng dày đặc, trong khi hạ tầng giao thông nội khu hạn chế.
Những con ngõ chỉ rộng vài mét khiến xe chữa cháy không thể tiếp cận trực tiếp, buộc lực lượng cứu hộ phải triển khai phương án chữa cháy thủ công từ xa.
Trong bối cảnh đó, việc ứng dụng các công nghệ mới nhằm hỗ trợ tiếp cận nhanh hiện trường đang được nhiều quốc gia quan tâm.
Khi “đội cứu hỏa trên không” xuất hiện
Trên thế giới, một số quốc gia đã bắt đầu thử nghiệm sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) để hỗ trợ công tác chữa cháy, đặc biệt tại các khu vực khó tiếp cận.
Trong khi nhiều nước mới thử nghiệm UAV chữa cháy đơn lẻ, một doanh nghiệp công nghệ Việt Nam, CT UAV (thuộc CT Group), đã phát triển hệ thống UAV chữa cháy bầy đàn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Hệ thống này có tên Fire Swarm, gồm nhiều UAV hoạt động đồng bộ như một đội hình chiến thuật trên không.
Trong đội hình, một UAV đóng vai trò chỉ huy, được trang bị lidar (Light Detection and Ranging), camera cảm nhiệt và chip AI. Thiết bị này liên tục xây dựng bản đồ nhiệt để xác định vị trí đám cháy cũng như hướng lan của ngọn lửa.
Các UAV còn lại đảm nhận nhiệm vụ trực tiếp dập lửa. Mỗi thiết bị có thể mang theo nước, hóa chất chữa cháy hoặc các quả bóng chữa cháy chuyên dụng.
Khi nhận lệnh từ UAV chỉ huy, toàn bộ phi đội sẽ tự động phân chia góc tiếp cận, tính toán đường bay để tránh va chạm và đồng loạt phun nước hoặc thả thiết bị dập lửa vào khu vực cháy.
Hệ thống vận hành theo chu trình tự động gồm nhiều bước: tiếp cận, dập lửa, quay về nạp vật liệu chữa cháy, tiếp tục nhiệm vụ cho đến khi đám cháy được kiểm soát.
Trong các thử nghiệm được thực hiện vào đầu tháng 3/2026, phi đội gồm 5 UAV đã hoạt động liên tục trong 45 phút, thực hiện 12 chu kỳ dập lửa và nạp nước cho đến khi đám cháy giả được dập tắt hoàn toàn.
Không chỉ dập lửa mà còn hỗ trợ cứu nạn
Bên cạnh nhiệm vụ chữa cháy, các UAV trong hệ thống còn có thể hỗ trợ cứu hộ trong những tình huống khẩn cấp.
Thiết bị có thể phát loa công suất lớn để hướng dẫn người dân thoát nạn, sử dụng đèn LED công suất cao để chiếu sáng khu vực cháy khi điện bị cắt hoặc phát tín hiệu laser định hướng lối thoát hiểm.
Trong trường hợp có người mắc kẹt, UAV có thể thả mặt nạ phòng độc, áo chống cháy hoặc bình chữa cháy cầm tay, giúp nạn nhân cầm cự trong khi chờ lực lượng cứu hộ tiếp cận.
Theo đơn vị phát triển, các mẫu UAV thế hệ tiếp theo đang được nghiên cứu với khả năng mang theo kén cứu hộ an toàn để đưa nạn nhân ra khỏi khu vực nguy hiểm.
Một số thiết bị cũng có thể thả robot chữa cháy xuống mặt đất hoặc sử dụng cánh tay robot để phá cửa cứu hộ.
Ngoài các ngõ hẻm nhỏ, hệ thống UAV này còn được thiết kế để tiếp cận các tòa nhà cao tầng.
Thiết bị có thể hoạt động ở độ cao tới 300 mét, tương đương khoảng 90 tầng, vượt quá tầm với của nhiều xe thang chữa cháy hiện nay.
Theo các chuyên gia công nghệ, việc kết hợp UAV với lực lượng cứu hỏa truyền thống có thể tạo ra một lớp phản ứng nhanh trên không, giúp tiếp cận hiện trường sớm hơn trong những tình huống mà phương tiện mặt đất gặp hạn chế.
Trong bối cảnh đô thị ngày càng phát triển với mật độ xây dựng cao, các giải pháp công nghệ như UAV chữa cháy bầy đàn được kỳ vọng sẽ góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản trong các vụ hỏa hoạn.