Chủ tịch Viettel Tào Đức Thắng kể rằng, cách đây khoảng 2-3 năm, tại các sự kiện công nghệ lớn của thế giới đã bắt đầu xuất hiện khái niệm “kinh tế tầm thấp”, “an ninh tầm thấp” và đến năm 2025, khái niệm này được đề cập nhiều hơn.
“Công nghệ liên quan đến kinh tế tầm thấp và an ninh tầm thấp hiện cũng đang được tích hợp dần vào các sản phẩm viễn thông. Kinh tế tầm thấp là các hoạt động diễn ra trong tầm bay thấp như vận chuyển hàng hóa, vật tư, thiết bị; thậm chí trong tương lai có thể vận chuyển hành khách bằng phương tiện bay không người lái, hay taxi bay… Điều này xuất phát từ thực tế mặt đất đang quá tải. Kéo theo đó là vấn đề an ninh tầm thấp. Khi các phương tiện bay hoạt động ngay trên đầu chúng ta, cần bảo đảm chúng không gây nguy hiểm, không xâm phạm đời tư hay thực hiện các hành vi trái phép. Không gian tầm thấp là không gian sống của con người, nên yêu cầu an ninh rất cao”, ông Tào Đức Thắng nói.
Chủ tịch Viettel khẳng định đây là một “sân chơi” mới, cơ hội mới đang mở ra cho Việt Nam.
Tầng không gian bị bỏ quên và cơ hội tăng tốc
Theo các chuyên gia, kinh tế tầm thấp bao gồm toàn bộ hoạt động kinh tế diễn ra ở độ cao dưới 1.000m, có thể mở rộng đến 5.000m tùy nhu cầu mỗi quốc gia.
Không gian vốn ít được khai thác này đang trở thành nền tảng cho hàng loạt dịch vụ mới, từ giám sát môi trường, nông nghiệp chính xác, logistics thương mại điện tử, quản lý hạ tầng đến truyền thông – giải trí.
Một trong những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh nhất trong kinh tế tầm thấp chính là logistics. Khi thương mại điện tử tăng trưởng mạnh mẽ và nhu cầu giao hàng trong ngày hoặc trong vài giờ trở thành tiêu chuẩn mới, hệ thống giao thông mặt đất ngày càng quá tải và chi phí vận chuyển gia tăng.
Việc ứng dụng UAV vào vận chuyển hàng hóa giúp rút ngắn thời gian giao nhận giảm chi phí tối ưu hóa tuyến đường và đặc biệt phù hợp với địa hình đồi núi cùng hải đảo của Việt Nam.
Những mô hình giao hàng bằng UAV đã và đang được thử nghiệm tại nhiều quốc gia và đang bắt đầu xuất hiện tại Việt Nam hứa hẹn thay đổi đáng kể chuỗi cung ứng trong tương lai.
Không chỉ vận chuyển hàng hóa hạng nhẹ UAV còn được sử dụng để vận chuyển vật tư y tế trong trường hợp khẩn cấp tiếp cận những khu vực bị chia cắt bởi thiên tai hoặc đảm bảo chuỗi cung ứng tại những vùng sản xuất nông nghiệp xa trung tâm.
Sự hình thành của các điểm trung chuyển UAV hay còn được gọi là droneport là bước tiếp theo để biến logistics tầm thấp thành hạ tầng quan trọng của nền kinh tế.
Bên cạnh logistics, nông nghiệp là lĩnh vực được hưởng lợi trực tiếp từ kinh tế tầm thấp. Nông nghiệp Việt Nam với diện tích canh tác lớn và địa hình phức tạp đang chịu áp lực nâng cao năng suất và giảm phụ thuộc vào lao động thủ công.
UAV nông nghiệp giúp phun phân bón và thuốc bảo vệ thực vật một cách chính xác hơn, giảm lượng hóa chất sử dụng, đồng thời hạn chế rủi ro cho người lao động.
Hệ thống camera đa phổ và các cảm biến gắn trên UAV cung cấp dữ liệu chi tiết về tình trạng cây trồng độ ẩm dinh dưỡng hay sâu bệnh cho phép nông dân và doanh nghiệp đưa ra quyết định canh tác dựa trên dữ liệu thay vì kinh nghiệm chủ quan.
Việc tích hợp dữ liệu từ UAV với nền tảng phân tích AI sẽ hình thành một hệ thống quản lý nông nghiệp thông minh giảm chi phí sản xuất tăng chất lượng nông sản và tạo ra chuỗi cung ứng nông nghiệp minh bạch hơn, phục vụ xuất khẩu.
Trong lĩnh vực cứu hộ cứu nạn, kinh tế tầm thấp đang chứng minh giá trị đặc biệt trong điều kiện thiên tai ngày càng khốc liệt.
Tại các tỉnh miền Trung, khi mưa lũ thường xuyên gây chia cắt giao thông, UAV trở thành phương tiện duy nhất có thể tiếp cận người dân trong thời gian ngắn mang theo phao cứu hộ, thuốc men, lương thực hoặc phương tiện liên lạc.
UAV cũng hỗ trợ lực lượng cứu hộ đánh giá nhanh khu vực bị thiệt hại phát hiện người gặp nạn và điều phối lực lượng một cách hiệu quả.
Các doanh nghiệp Việt Nam như CT UAV Viettel hay HERA đã phát triển những dòng UAV có thể hoạt động trong điều kiện thời tiết khắc nghiệt, thời gian bay dài và khả năng mang theo nhiều loại thiết bị hỗ trợ giúp Việt Nam tự chủ hơn trong các nhiệm vụ an sinh và cứu hộ.
Quản lý đô thị cũng là lĩnh vực có khả năng chuyển đổi sâu rộng nhờ kinh tế tầm thấp. Các thành phố lớn đối mặt với ô nhiễm không khí, kẹt xe, giám sát an toàn công cộng hay kiểm tra hạ tầng kỹ thuật đều cần hệ thống theo dõi liên tục và chính xác.
UAV kết hợp với mạng dữ liệu thời gian thực có thể giám sát các điểm nóng giao thông, đưa ra cảnh báo sớm về ùn tắc hay tai nạn, hỗ trợ lực lượng chức năng xử lý kịp thời.
Trong lĩnh vực du lịch và giải trí, sự xuất hiện của các công nghệ trình diễn ánh sáng bằng UAV dịch vụ quay phim chụp ảnh trên không hay trải nghiệm bay ngắm cảnh đang mở ra thị trường mới cho ngành du lịch Việt Nam.
Các sự kiện drone show tại nhiều quốc gia đã chứng minh sức hút mạnh mẽ và Việt Nam hoàn toàn có thể triển khai tại những điểm du lịch như Đà Nẵng Phú Quốc hay Hạ Long nhằm tạo dấu ấn mới cho du khách quốc tế.
Cùng với đó, việc khai thác hình ảnh từ trên cao giúp các địa phương quảng bá hiệu quả tài nguyên du lịch thiên nhiên và văn hóa.
Các dịch vụ giá trị gia tăng từ kinh tế tầm thấp, như cho thuê đội bay phân tích dữ liệu giám sát công trình hay vận hành hệ thống đo đạc nông nghiệp bằng UAV, sẽ mở ra nguồn thu lớn cho doanh nghiệp và địa phương.
Dữ liệu do UAV thu thập cũng trở thành tài nguyên mới được sử dụng trong quy hoạch đô thị dự báo thời tiết, xây dựng bản đồ số và lập kế hoạch phát triển ngành.
Kinh tế tầm thấp chính là “vùng trời mới”
Chia sẻ về vấn đề này, ông Trần Kim Chung, Chủ tịch CT Group cho rằng, kinh tế tầm thấp là động lực tăng trưởng đột phá của các quốc gia trong thế kỷ XXI.
Đây không phải là một ngành riêng lẻ mà là hệ sinh thái kinh tế đa chiều, bao gồm các lĩnh vực như vận tải hàng không, logistics, nông nghiệp thông minh, năng lượng, đô thị thông minh, du lịch, quốc phòng và an ninh.
Chủ tịch CT Group đưa ra ví dụ: một UAV nông nghiệp có thể phun thuốc, giám sát 67ha cây trồng trong một ngày, gấp hàng chục lần so với lao động thủ công.
Hay trong lĩnh vực năng lượng, một giờ làm việc của UAV tương đương ba ngày công kiểm tra đường dây của kỹ sư điện. Như vậy, năng suất, không chỉ vài chục phần trăm mà là hàng chục lần, chính là yếu tố then chốt giúp các nền kinh tế tiến hóa.
Ở góc nhìn khác, ông Trần Anh Tuấn, CEO Mạng lưới hàng không vũ trụ và UAV Việt Nam, cho rằng nếu kinh tế số là bước chuyển đầu tiên của thế kỷ 21 thì kinh tế tầm thấp chính là “vùng trời mới” mở ra những ngành công nghiệp chưa từng tồn tại.
Các mô hình như logistics tầm thấp, dịch vụ đô thị thông minh, bản đồ số 3D, hệ thống giám sát hạ tầng và các dịch vụ số trên không sẽ hình thành chuỗi giá trị kéo theo hàng nghìn doanh nghiệp phụ trợ.
Quy mô thị trường thế giới dành cho hàng không tầm thấp dự kiến đạt 700 tỷ USD vào năm 2035. Riêng Việt Nam được đánh giá có tiềm năng đạt 10 tỷ USD nhờ tốc độ đô thị hóa nhanh, địa hình phân mảnh và nhu cầu tự động hóa cao trong nông nghiệp, năng lượng, xây dựng và cứu hộ – cứu nạn.
Nhiều kịch bản ứng dụng tại Việt Nam thậm chí phong phú hơn các nước phát triển do điều kiện thời tiết biến động và cơ sở hạ tầng trải rộng.
Trong nông nghiệp, một UAV phun thuốc có thể xử lý hơn 60ha mỗi ngày, gấp hàng chục lần lao động thủ công. Trong cứu hộ, UAV giúp rút ngắn tới 90% thời gian tìm kiếm và bảo đảm an toàn cho lực lượng chức năng.
Tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP Thủ Đức, UAV đang được đưa vào hỗ trợ giám sát giao thông, trật tự xây dựng và quản lý lưới điện.
“Khi các giá trị này được thúc đẩy bằng hệ thống quản lý đồng bộ, kinh tế tầm thấp sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới của Việt Nam”, ông Tuấn nhận định.
“Tầng tương lai của Việt Nam nằm ngay dưới 1.000 mét”
Việt Nam đang sở hữu hệ sinh thái doanh nghiệp kinh tế tầm thấp mạnh và phát triển nhanh như: Gremsy, Saolatek, Realtime Robotics, CT UAV…
Theo ông Nguyễn Văn Chữ, Phó Tổng Giám đốc Gremsy, Việt Nam đã làm chủ nhiều công nghệ quan trọng để tham gia chuỗi cung ứng kinh tế tầm thấp.
Không ít sản phẩm do doanh nghiệp Việt sản xuất đã xuất khẩu và tham gia vào hệ thống drone-in-the-box của các tập đoàn lớn như Nokia.
Còn theo phân tích của ông Vũ Anh Tú, Giám đốc Công nghệ Tập đoàn FPT, Đồng bằng sông Cửu Long đã trở thành khu vực ứng dụng UAV lớn nhất cả nước với hơn 3.000 drone hoạt động trên 1,5 triệu ha.
Đến năm 2025, Việt Nam có thể đạt 6.000 drone, tạo thị trường đủ lớn để hình thành các ngành công nghiệp phụ trợ và trung tâm R&D kinh tế tầm thấp.
Theo ông Vũ Anh Tú, kinh tế tầm thấp không còn là câu hỏi “có làm hay không”, mà là làm thế nào để biến các mảnh ghép rời rạc thành chiến lược quốc gia.
Kinh tế tầm thấp là cơ hội để Việt Nam nâng cao năng lực công nghiệp, tạo 1 triệu việc làm và đạt doanh thu trên 10 tỷ USD vào năm 2035. Xa hơn, Việt Nam có thể trở thành trung tâm sản xuất và dịch vụ kinh tế tầm thấp của khu vực.
Ông Tú nhấn mạnh: “Bầu trời Việt Nam đang mở ra một không gian phát triển chưa từng có tiền lệ”. Nếu tận dụng đúng thời điểm, Việt Nam không chỉ xây dựng được ngành kinh tế mới mà còn khơi dậy trí tuệ và khát vọng sáng tạo của đội ngũ kỹ sư, mang dịch vụ tốt hơn đến vùng sâu, vùng xa và góp tiếng nói mới trên bản đồ công nghệ toàn cầu.
