Trong kỷ nguyên tác chiến hiện đại, nơi tàu sân bay và nhóm tác chiến là biểu tượng sức mạnh, tên lửa P-270 Moskit (NATO gọi là SS-N-22 Sunburn) nổi lên như một “cơn ác mộng” thực thụ.
Với tốc độ siêu thanh vượt Mach 2.5 và khả năng bay sát mặt biển, tên lửa Nga này khiến thời gian phản ứng của mục tiêu chỉ còn 25-30 giây, ngắn hơn nhiều so với các tên lửa chống hạm thông thường như Harpoon hay Exocet. Dù đã ra đời từ thời Liên Xô, tên lửa Moskit vẫn là vũ khí đáng gờm trong kho tàng Hải quân Nga năm 2025.
P-270 Moskit, hay còn gọi là 3M80 theo chỉ số GRAU của Nga, là tên lửa chống hạm siêu thanh được phát triển bởi Cục Thiết kế Raduga từ những năm 1970, nhằm thay thế cho các loại tên lửa cũ như P-120 Malakhit.
Tên lửa chính thức được đưa vào biên chế Hải quân Liên Xô năm 1984, ban đầu dành cho tàu mặt nước như lớp Sovremenny (Project 956) và Tarantul (Project 1241).
Thiết kế của tên lửa Moskit dựa trên động cơ ramjet kết hợp động cơ tăng tốc rắn, cho phép đạt tốc độ cao ngay từ giai đoạn bay.
Cấu tạo tên lửa bao gồm thân hình trụ dài khoảng 9,4 m, với phần mũi nhọn và thân sau chứa bốn cửa hút khí ramjet đặc trưng. Cánh và vây điều khiển làm từ titan để chịu nhiệt độ cao khi bay ở tốc độ siêu thanh.
Trọng lượng phóng khoảng 4.150-4.500 kg, trong đó đầu đạn nặng 300-320 kg, có thể là loại nổ mạnh thông thường hoặc đầu đạn hạt nhân (dù phiên bản hạt nhân ít được đề cập công khai).
Tốc độ bay là điểm mạnh nhất của Moskit: đạt Mach 2.3-3.0 ở độ cao lớn và Mach 2.2 khi bay sát mặt biển (chỉ 5-20 m).
Tầm bắn phụ thuộc vào biến thể: phiên bản gốc 3M80 khoảng 90-120 km, trong khi 3M80M (hay 3M80E xuất khẩu) và 3M82 Moskit-M nâng lên 120-160 km, thậm chí 240 km nếu bay theo quỹ đạo kết hợp cao-thấp (dù làm giảm độ tàng hình).
Hệ thống dẫn đường kết hợp quán tính, cập nhật giữa đường bay và radar chủ động ở giai đoạn cuối, kèm khả năng chống nhiễu điện tử mạnh mẽ.
Gần mục tiêu, tên lửa thực hiện cơ động “S” với tải trọng quá tải hơn 10g để tránh hệ thống phòng thủ tầm gần.
Moskit có nhiều biến thể để phù hợp với các nền tảng khác nhau. Phiên bản tàu mặt nước chính là 3M80/3M82, lắp trên tàu khu trục Sovremenny và corvette Tarantul. Phiên bản phóng từ không trung là Kh-41, dành cho máy bay như Su-33.
Ngoài ra, còn có biến thể phóng từ bờ (coastal defense) và xuất khẩu 3M80E/3M80MVE, với tầm bắn giới hạn để tuân thủ quy định quốc tế.
Đến năm 2025, Moskit vẫn được sử dụng trong Hải quân Nga, dù sản xuất mới đã dừng từ năm 2014 và dần thay thế bằng các tên lửa hiện đại hơn như Onyx (Yakhont) hay Zircon.
Tên lửa Moskit vẫn là vũ khí chính trên một số tàu cũ và Nga tiếp tục thử nghiệm định kỳ, như vụ phóng thử ở Biển Nhật Bản năm 2023.
Tên lửa Moskit đã được xuất khẩu sang Trung Quốc (trên tàu Sovremenny) và Ai Cập, chứng tỏ hiệu quả chiến thuật cao.
Với khả năng xuyên thủng hệ thống phòng thủ bằng tốc độ và cơ động, P-270 Moskit vẫn là minh chứng cho sức mạnh chống hạm của Nga, dù công nghệ đã có phần “lỗi thời” so với các thế hệ mới.
Tên lửa AIM-9 Sidewinder, vũ khí huyền thoại với tốc độ Mach 3, tầm bắn 20km, sắp được Đức cung cấp hàng loạt từ kho dự trữ cho Ukraine. Từ trang bị cho máy bay F-16 đến chống drone Nga, đây là ‘cuộc sống thứ hai’ đầy bất ngờ của tên lửa 70 năm tuổi.
Nga âm thầm đưa vào thực chiến Iskander-1000, siêu tên lửa hypersonic phóng từ mặt đất với tầm bắn 1000-1300km, tốc độ Mach 9, cơ động toàn quỹ đạo và sai số chỉ 5m. Vũ khí này đang khiến hệ thống phòng thủ NATO bất lực.
Tên lửa Oreshnik của Nga với tốc độ Mach 10, tầm bắn 5.500km, khả năng mang nhiều đầu đạn hạt nhân được triển khai tại Belarus; có thể thay đổi hoàn toàn cán cân sức mạnh ở châu Âu trong bối cảnh xung đột Ukraine vẫn căng thẳng.